
Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki ölkə arasındakı münasibətlərin iqtisadi müstəvidə daha geniş və çoxşaxəli məzmun kəsb etdiyini nümayiş etdirir. Sənəddə ticarət, investisiya, iqtisadi artım, maliyyə əməkdaşlığı və biznes əlaqələrinin inkişafına xüsusi yer ayrılması tərəflərin qarşılıqlı faydaya əsaslanan uzunmüddətli tərəfdaşlıq qurmaq niyyətini təsdiqləyir. Bu yanaşma ənənəvi iqtisadi əlaqələrin möhkəmləndirilməsi ilə yanaşı, yeni dövrün çağırışlarına uyğun əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsini də nəzərdə tutur.
Müasir beynəlxalq iqtisadi münasibətlər sistemində dövlətlərarası əməkdaşlığın səmərəliliyi yalnız ticarət dövriyyəsinin həcmi ilə ölçülmür. İnvestisiyaların keyfiyyəti, istehsal və xidmət sahələrində yaradılan əlavə dəyər, yeni texnologiyaların tətbiqi, insan kapitalının inkişafı və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi də strateji əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Böyük Britaniya arasında qəbul edilmiş yanaşma məhz bu amilləri bir araya gətirir. Tərəflər iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsini davamlı, inklüziv və şaxələndirilmiş iqtisadi artımın təşviqi ilə əlaqələndirirlər.
Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi, zəngin enerji potensialı, inkişaf edən nəqliyyat infrastrukturu və həyata keçirdiyi iqtisadi islahatlar ölkəni beynəlxalq investisiya əməkdaşlığı üçün əhəmiyyətli tərəfdaşlardan birinə çevirir. Böyük Britaniyanın maliyyə, xidmətlər, mühəndislik, infrastruktur, innovasiya və qabaqcıl texnologiyalar sahələrində təcrübəsi isə ikitərəfli münasibətlərin yeni istiqamətlər üzrə inkişafına imkan yaradır. Bu potensialın uzlaşdırılması hər iki ölkənin iqtisadi maraqlarına uyğun nəticələr formalaşdıra bilər.
Birgə Bəyannamədə prioritet sektorlar üzrə uzunmüddətli kommersiya tərəfdaşlıqlarının təşviqi xüsusi vurğulanır. Bərpaolunan enerji, infrastruktur və xidmətlər bu baxımdan mühüm istiqamətlər kimi müəyyən edilir. Həmin sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi yalnız yeni layihələrin reallaşdırılmasına deyil, həm də müasir idarəetmə təcrübəsinin, texniki biliklərin və innovativ həllərin paylaşılmasına şərait yarada bilər. Bu, iqtisadi əlaqələrin institusional və texnoloji əsaslarını möhkəmləndirməklə yanaşı, biznes mühitinin inkişafına da müsbət təsir göstərər.
Sənəddə bizneslərarası əlaqələrin təşviqinə verilən önəm də diqqətəlayiqdir. Çünki dövlətlər arasında yaradılan siyasi və hüquqi çərçivə real iqtisadi nəticələrə məhz sahibkarlıq subyektlərinin fəal iştirakı ilə çevrilir. Şirkətlər arasında birbaşa əlaqələrin genişlənməsi, birgə müəssisələrin yaradılması, təcrübə və bilik mübadiləsi, istehsal və xidmət sahələrində tərəfdaşlıq imkanlarının araşdırılması iqtisadi əməkdaşlığın praktiki məzmununu zənginləşdirir. Belə münasibətlər hər iki ölkədə yeni iş yerlərinin açılmasına, peşə bacarıqlarının inkişafına və əlavə dəyər yaradan bizneslərin formalaşmasına xidmət edə bilər.
İqtisadi əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən biri də investisiya mühitinin inkişafıdır. Uzunmüddətli və dayanıqlı investisiyaların cəlb edilməsi iqtisadiyyatın rəqabət qabiliyyətini artıran əsas amillərdəndir. Bunun üçün proqnozlaşdırıla bilən iqtisadi mühit, şəffaf institusional mexanizmlər, hüquqi təminatlar və səmərəli maliyyələşdirmə imkanları vacibdir. Birgə Bəyannamədə maliyyə və kapital bazarlarında əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi imkanlarının araşdırılması bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Tərəflər müvafiq dövlət qurumları və maliyyə institutları arasında dialoqun inkişaf etdirilməsini investisiya, ticarət maliyyəsi, kiçik və orta biznesin genişlənməsi, eləcə də yaşıl maliyyələşdirmənin dəstəklənməsi üçün əhəmiyyətli vasitə kimi nəzərdən keçirirlər. Bu yanaşma iqtisadi əlaqələrin yalnız iri layihələrlə məhdudlaşmamasına, kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinin də ikitərəfli əməkdaşlıqda daha fəal iştirakına imkan yaradır.
Kiçik və orta biznes iqtisadiyyatın çevikliyini, məşğulluğun artımını və regional inkişafı təmin edən mühüm qüvvədir. Bu müəssisələrin maliyyə resurslarına çıxışının genişləndirilməsi, beynəlxalq bazarlara inteqrasiyası, ixrac imkanlarının artırılması və innovativ fəaliyyətinin dəstəklənməsi iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Böyük Britaniya arasında bu istiqamətdə bilik və təcrübə mübadiləsinin təşviqi sahibkarlıq mühitinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəlməsinə töhfə verə bilər.
Bəyannamədə maliyyə sektorunun dayanıqlığının və şəffaflığının gücləndirilməsi, beynəlxalq bazarlara çıxış imkanlarının genişləndirilməsi də ayrıca diqqət mərkəzindədir. Qlobal iqtisadi sistemdə maliyyə institutlarının etibarlılığı, tənzimləmə mexanizmlərinin effektivliyi və şəffaf korporativ idarəetmə investisiya qərarlarına birbaşa təsir göstərir. Bu səbəbdən müvafiq qanun və qaydalar çərçivəsində institusional əməkdaşlığın qurulması, təcrübə mübadiləsinin aparılması və maliyyə sahəsində qabaqcıl yanaşmaların öyrənilməsi hər iki tərəf üçün faydalı ola bilər.
İki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafında Ticarət və İqtisadi Əməkdaşlıq üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın rolu xüsusi qeyd olunur. Bu mexanizm dövlət qurumları arasında müntəzəm dialoqun aparılması, mövcud əməkdaşlıq imkanlarının qiymətləndirilməsi, biznes dairələrinin qarşılaşdığı məsələlərin müzakirəsi və yeni təşəbbüslərin əlaqələndirilməsi baxımından mühüm platformadır. Komissiyanın fəaliyyətinin səmərəliliyinin artırılması siyasi səviyyədə əldə olunan razılaşmaların konkret iqtisadi layihələrə çevrilməsinə kömək edə bilər.
Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın əsas platforma kimi nəzərdə tutulması investisiya, iqtisadi şaxələndirmə, Orta Dəhlizin inkişafı və enerji əməkdaşlığı üzrə təşəbbüslərin sistemli şəkildə irəlilədilməsinə imkan verir. Bu, müxtəlif sahələrdə həyata keçirilən fəaliyyətin əlaqələndirilməsini və qarşılıqlı maraqların daha dəqiq müəyyənləşdirilməsini təmin edə bilər. Eyni zamanda, texniki dialoqun inkişafı tərəflər arasında əməkdaşlığın konkret mexanizmlər əsasında genişləndirilməsinə şərait yaradır.
İqtisadi tərəfdaşlığın digər mühüm istiqaməti enerji keçidi ilə bağlıdır. Bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı, yaşıl maliyyələşdirmə və aşağı karbonlu texnologiyaların tətbiqi müasir iqtisadiyyatın əsas prioritetlərindəndir. Azərbaycan enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rola malik olmaqla yanaşı, bərpaolunan enerji potensialının reallaşdırılması istiqamətində də yeni imkanlar formalaşdırır. Böyük Britaniyanın bu sahədəki texnoloji və maliyyə təcrübəsi əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün əlverişli zəmin yaradır.
Təmiz enerji sahəsində birgə fəaliyyət yalnız ekoloji məqsədlərə xidmət etmir. Bu əməkdaşlıq yeni investisiyaların cəlb olunmasına, müasir infrastrukturun qurulmasına, mühəndislik və texniki xidmət sahələrində yeni iş yerlərinin yaranmasına, eləcə də iqtisadiyyatın texnoloji yenilənməsinə təkan verə bilər. Beləliklə, yaşıl enerji gündəliyi iqtisadi artımın və enerji təhlükəsizliyinin bir-birini tamamlayan istiqamətləri kimi çıxış edir.
Bütün bu məqamlar göstərir ki, Azərbaycan–Böyük Britaniya iqtisadi münasibətləri yeni mərhələdə daha geniş əməkdaşlıq imkanlarına malikdir. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiyaların təşviqi, maliyyə bazarlarının inkişafı, sahibkarlıq əlaqələrinin genişləndirilməsi və yaşıl iqtisadiyyat üzrə təşəbbüslərin reallaşdırılması tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərini təşkil edir. Əsas məsələ müəyyən edilmiş prioritetlərin ardıcıl dialoq, institusional koordinasiya və konkret biznes təşəbbüsləri vasitəsilə həyata keçirilməsidir.
Birgə Bəyannamənin iqtisadi məzmunu Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında münasibətlərin yalnız mövcud əlaqələrin qorunmasına deyil, gələcək inkişaf üçün yeni imkanların yaradılmasına istiqamətləndiyini təsdiqləyir. Qarşılıqlı etimad, ortaq maraqlar və uzunmüddətli iqtisadi baxış əsasında qurulan əməkdaşlıq hər iki ölkənin dayanıqlı inkişafına, beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsinə və yeni dəyər yaradan layihələrin meydana çıxmasına mühüm töhfə verə bilər.
Nailə Məmmədova,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı



