Qubadlı rayonu Azərbaycan Respublikasının cənub-qərbində, Qarabağ yaylasının cənub-şərqində yerləşir. Özünəməxsus coğrafi mövqeyi, relyef xüsusiyyətlərivə təbii şəraiti ilə seçilən bu ərazi ölkəmizin zəngintəbiətə malik bölgələrindən biridir. Rayonun yerləşdiyiərazi dağlıq və dağətəyi landşaftların müxtəlifliyi, çayşəbəkəsi, meşə sahələri və münbit torpaqları ilə diqqəticəlb edir. Bu xüsusiyyətlər Qubadlının həm təbiigözəlliyini, həm də kənd təsərrüfatı və digər iqtisadifəaliyyət sahələri baxımından potensialınımüəyyənləşdirən əsas amillərdəndir. Rayonuncoğrafiyasının öyrənilməsi onun tarixi inkişafını, əhalinin ənənəvi məşğuliyyətlərini və gələcək iqtisadiimkanlarını daha dərindən anlamağa şərait yaradır.
Qubadlının təbii-coğrafi quruluşu ərazidə müxtəliftəsərrüfat fəaliyyətlərinin formalaşmasına təsirgöstərib. Dağlıq ərazilər, vadilər və düzənlik sahələrburada yaşayış məntəqələrinin yerləşməsinə, torpaqlardan istifadə üsullarına və insanların gündəlikhəyatına öz təsirini göstərib. Ərazinin relyefi kəndtəsərrüfatının müxtəlif istiqamətlərinin inkişafı üçünmüəyyən imkanlar yaradıb. Ənənəvi olaraq əkinçilikvə heyvandarlıq rayon əhalisinin təsərrüfat həyatındamühüm yer tutub. Təbii şəraitin xüsusiyyətləriinsanların həyat tərzinin formalaşmasında, kəndlərininkişafında və yerli təsərrüfat ənənələrinin nəsildən-nəslə ötürülməsində əhəmiyyətli rol oynayıb.
Rayonun təbii sərvətləri və landşaft müxtəlifliyiQubadlının ekoloji əhəmiyyətini də artırır. Meşəsahələri təbii tarazlığın qorunmasında, torpaqlarınmühafizəsində və su ehtiyatlarının tənzimlənməsindəmühüm funksiyalar yerinə yetirir. Yaşıllıq ərazilərininqorunması, torpaq ehtiyatlarından səmərəli istifadə vəsu mənbələrinin mühafizəsi bölgənin uzunmüddətliinkişafı üçün vacib şərtlərdir. İşğaldan azad edilmişərazilərdə həyata keçirilən bərpa işləri zamanı ekolojiamillərin nəzərə alınması Qubadlının təbii mühitininqorunmasına və gələcək nəsillərə sağlam şəkildəötürülməsinə imkan verə bilər. Bu baxımdan rayonuninkişafı yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, təbiətinmühafizəsi və resurslardan məsuliyyətli istifadəprinsipləri ilə də qiymətləndirilməlidir.
Qubadlının coğrafi mövqeyi onun nəqliyyat və iqtisadiəlaqələrinin inkişafı baxımından da əhəmiyyətlidir. Rayonun digər yaşayış məntəqələri və iqtisadimərkəzlərlə əlaqələrinin yaxşılaşdırılması məhsullarındaşınmasını, əhalinin hərəkət imkanlarınıngenişlənməsini və xidmət sektorunun inkişafınısürətləndirə bilər. Müasir yol infrastrukturu kəndtəsərrüfatı məhsullarının bazarlara çıxarılması, sahibkarlıq fəaliyyətinin genişləndirilməsi və bölgəyəinvestisiyaların cəlb olunması üçün əlverişli şəraityaradır. Bununla yanaşı, mühəndis-kommunikasiyasistemlərinin yenilənməsi yaşayış məntəqələrinindayanıqlı inkişafına xidmət edir. Bu tədbirlərQubadlının təbii imkanlarının iqtisadi dəyərəçevrilməsinə və əhalinin həyat şəraitininyaxşılaşdırılmasına kömək edə bilər.
Rayonun gələcək inkişafında kənd təsərrüfatıpotensialından səmərəli istifadə xüsusi əhəmiyyətdaşıyır. Torpaq və su ehtiyatlarının düzgün idarəedilməsi, müasir suvarma sistemlərinin tətbiqi, məhsuldarlığın artırılması və yeni təsərrüfatmodellərinin yaradılması bölgənin iqtisadi fəallığınıyüksəldə bilər. Heyvandarlıq, əkinçilik və digər uyğunistehsal sahələrinin inkişafı yerli məşğulluğunartırılmasına və əhalinin gəlir imkanlarınıngenişlənməsinə şərait yaradar. Bu prosesdə müasirtexnologiyaların tətbiqi, peşəkar mütəxəssislərinhazırlanması və sahibkarlığın dəstəklənməsi mühümrol oynayır. Qubadlının coğrafi xüsusiyyətlərinə uyğuniqtisadi planlaşdırma rayonun uzunmüddətliperspektivdə daha dayanıqlı inkişafına töhfə verə bilər.
Qubadlı rayonu öz coğrafi mövqeyi, təbii sərvətləri vəzəngin landşaftı ilə Azərbaycanın mühümbölgələrindən biri olaraq qalır. Onun təbii imkanlarınınqorunması, iqtisadi potensialının genişləndirilməsi vəyaşayış mühitinin müasir tələblərə uyğun qurulmasıgələcək inkişafın əsas istiqamətlərindəndir. Rayonuncoğrafiyasına əsaslanan planlaşdırma təbii ehtiyatlarınsəmərəli istifadəsinə, infrastrukturuntəkmilləşdirilməsinə və əhalinin rifahınınyüksəldilməsinə şərait yarada bilər. Qubadlının inkişafıhəm də işğaldan azad edilmiş ərazilərin dirçəldilməsiprosesinin mühüm tərkib hissəsidir. Bu bölgənin təbiivə iqtisadi imkanlarının düzgün qiymətləndirilməsionun gələcəkdə daha abad, məhsuldar və yaşayış üçünəlverişli məkana çevrilməsinə xidmət edəcək.
Ramil Teyyubov,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
