Laçın faciəsinin siyasi kökləri: işğala aparan təhlükəli proses

Laçının işğalı Azərbaycan tarixinin ən ağır səhifələrindən biri kimi yadda qalıb. 1992-ci il mayın 18-də şəhərin Ermənistan silahlı qüvvələrinin nəzarətinə keçməsi nəticəsində yerli əhali doğma yurdunu tərk etməyə məcbur oldu. Hadisələr yalnız hərbi qarşıdurmanın nəticəsi kimi deyil, həmin dövrün mürəkkəb siyasi prosesləri və bölgədə həyata keçirilən işğal siyasəti kontekstində də qiymətləndirilir.

Laçının coğrafi mövqeyi onun strateji əhəmiyyətini artıran əsas amillərdən biri idi. Rayonun işğalı Azərbaycanın digər əraziləri ilə bağlı hərbi-siyasi vəziyyətə də ciddi təsir göstərdi. İşğal nəticəsində yaşayış məntəqələri boşaldıldı, insanların normal həyatı pozuldu və uzun illər ərzində məcburi köçkünlük problemi ilə üzləşən böyük bir insan kütləsi yarandı. Bu proses regionda davam edən qarşıdurmanın humanitar nəticələrinin nə qədər ağır olduğunu göstərirdi.

Laçında baş verənlərə münasibətdə əsas məsələ beynəlxalq hüququn prinsiplərinin və insanların fundamental hüquqlarının qorunmasıdır. İşğal dövründə ərazilərin nəzarətdən çıxarılması ilə yanaşı, yaşayış məntəqələrinin dağıdılması, mədəni irsin zədələnməsi və əhalinin öz yurdlarına qayıtmaq imkanından məhrum edilməsi ciddi nəticələr doğurdu. Buna görə də Laçının tarixi yalnız hərbi hadisələrin ardıcıllığı ilə deyil, insanların pozulmuş hüquqları və uzunmüddətli humanitar nəticələr baxımından da nəzərdən keçirilməlidir.

Bu gün Laçının bərpası və yenidən həyatın canlandırılması keçmişin ağır izlərinin aradan qaldırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şəhərdə aparılan quruculuq işləri, infrastrukturun yenilənməsi və insanların doğma torpaqlarına qayıtması yeni mərhələnin əsas göstəriciləridir. Laçının yenidən inkişaf edən şəhərə çevrilməsi işğalın yaratdığı fəsadların tədricən aradan qaldırılmasını və bölgədə yeni gələcəyə doğru addımların atılmasını nümayiş etdirir.

Fatimə Axundzadə,
YAP Xəzər rayon təşkilatının gənc fəalı