Cocuq Mərcanlı adı Azərbaycan tarixində kiçik bir kəndin böyük bir mənəvi məna qazanmasının nümunəsidir. Cəbrayıl rayonunun bu kəndi uzun illər işğalın ağır nəticələrini yaşasa da, onun adı heç vaxt xalqın yaddaşından silinmədi. 2016-cı ilin Aprel döyüşləri zamanı Lələtəpə yüksəkliyinin azad edilməsi ilə Cocuq Mərcanlıya gedən yolun taleyində mühüm dəyişiklik baş verdi. Lələtəpənin strateji əhəmiyyətli yüksəklik kimi nəzarətə götürülməsi kəndin təhlükəsizliyinin təmin olunmasına şərait yaratdı. Bundan sonra illərlə həsrət çəkilən torpaqda yeni həyatın təməli qoyuldu. Cocuq Mərcanlının adı artıq yalnız köçkünlük və ayrılıq xatirələri ilə deyil, qayıdış və quruculuq anlayışları ilə də səslənməyə başladı. Sanki kəndin hər daşı insanlara doğma yurda dönməyin mümkün olduğunu pıçıldayırdı. Uzun illərdən sonra burada evlərin tikilməsi, yolların salınması və sosial obyektlərin yaradılması xalqın yaddaşında xüsusi iz buraxdı.
Lələtəpə yüksəkliyi ilə Cocuq Mərcanlı arasında yaranan bu tarixi bağlılıq həm hərbi, həm də mənəvi baxımdan diqqətəlayiqdir. Bir tərəfdə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin olunması uğrunda aparılan mübarizənin izləri, digər tərəfdə isə həmin mübarizənin nəticəsində yenidən qurulan kəndin mənzərəsi görünürdü. Cocuq Mərcanlıda aparılan abadlıq işləri burada yaşayan insanların sosial şəraitinin yaxşılaşdırılmasına və kəndin müasir yaşayış məntəqəsinə çevrilməsinə istiqamətləndi. Yeni evlərdə ailələrin işıqları yandı, kənd yollarında həyat canlandı, uşaqların səsi yenidən eşidildi. Bu mənzərə illər boyu doğma torpaq həsrəti ilə yaşayan insanlar üçün böyük mənəvi əhəmiyyət daşıyırdı. Çünki insan üçün Vətən yalnız xəritədə göstərilən sərhədlər deyil, doğulduğu ev, uşaqlığının keçdiyi küçə, ata-babasının yaşadığı həyət və yaddaşında qoruduğu saysız-hesabsız xatirələrdir. Cocuq Mərcanlıda həyatın yenidən qurulması da məhz bu mənəvi bağlılığın real ifadəsinə çevrildi.
Bu gün Cocuq Mərcanlı və Lələtəpə yüksəkliyi Azərbaycanın müasir tarixində mühüm xatirə məkanları kimi qəbul edilir. Onların hekayəsi göstərir ki, torpağın azadlığı ilə yanaşı, həmin torpaqlarda həyatın yenidən qurulması da böyük əhəmiyyət daşıyır. Cocuq Mərcanlının bərpası sonrakı illərdə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq prosesinin mühüm mənəvi başlanğıclarından biri kimi yadda qaldı. Lələtəpənin yüksəkliklərindən Cocuq Mərcanlının yenidən qurulan evlərinə baxdıqda, sanki bir tarix kitabının iki səhifəsi bir-birinə qovuşur: bir səhifədə mübarizə və fədakarlıq, digərində isə qayıdış və quruculuq yazılır. Bu torpaqlarda canından keçən şəhidlərin xatirəsi, əsgərlərin göstərdiyi qəhrəmanlıq və insanların doğma yurda bağlılığı gələcək nəsillərin yaddaşında yaşayacaq. Cocuq Mərcanlı kəndi və Lələtəpə yüksəkliyi beləliklə, Azərbaycanın tarixi yaddaşında yalnız müəyyən coğrafi adlar kimi deyil, Vətənə qayıdışın, ümidin və yenidən dirçəlişin rəmzləri kimi qalacaq.
Həsən Kərimov ,
YAP Xəzər rayon təşkilatının gənc fəalı
