2026-cı ilin 22 aprel tarixi Azərbaycanın xarici siyasətində, xüsusilə də Avropa ölkələri ilə münasibətlər sistemində yeni bir səhifənin açılması ilə yadda qaldı. Latviya Respublikasının Prezidenti Edqars Rinkeviçsin Azərbaycana rəsmi səfəri, sadəcə iki ölkə arasındakı dövlətlərarası vizit deyil, həm də strateji tərəfdaşlığın daha da dərinləşməsi və regional təhlükəsizlik arxitekturasının möhkəmləndirilməsi baxımından strateji bir addımdır. Prezident İlham Əliyevin səfərlə bağlı mətbuata verdiyi bəyanatda vurğuladığı kimi, bu səfər ölkələrimiz arasında ikitərəfli münasibətləri gücləndirməklə yanaşı, müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar pəncərəsi açır. Azərbaycan və Latviya arasındakı əlaqələrin təməli heç də bu gün qoyulmayıb. İki ölkə arasında doqquz il əvvəl imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə, bugünkü münasibətlərin ən yüksək səviyyəyə çatmasında həlledici rol oynayır. Bu sənəd sadəcə kağız üzərindəki bir müqavilə deyil, həm də iki dövlət arasında formalaşmış hüquqi çərçivənin və siyasi iradənin göstəricisidir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, biz bu tərəfdaşlığı müxtəlif sahələrdə inkişaf etdirmək üçün illər ərzində sıx və ardıcıl şəkildə çalışmışıq. Cənab Prezidentlə keçirilən təkbətək görüşlər və nümayəndə heyətlərinin iştirakı ilə aparılan geniş müzakirələr, həm ikitərəfli gündəliyin, həm də beynəlxalq əhəmiyyətli məsələlərin əhatəli şəkildə nəzərdən keçirildiyini təsdiq edir. Bu, iki ölkənin bir-birinə nə qədər etibar etdiyinin və regional məsələlərdə oxşar mövqelərdən çıxış etdiyinin bariz nümunəsidir.
İqtisadi əməkdaşlıq mövzusu səfərin mərkəzində dayanan əsas istiqamətlərdən biridir. Xüsusilə, cəmi bir həftə əvvəl Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın Azərbaycanda – Qarabağda, Şuşada keçirilən görüşü, işğaldan azad edilmiş ərazilərin beynəlxalq əməkdaşlıq üçün də yeni bir platformaya çevrildiyini nümayiş etdirir. Bu addım həm də Latviyanın Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və bölgənin bərpası prosesinə verdiyi dəstəyin praktik təzahürüdür. Bakıda keçirilən Azərbaycan-Latviya biznes-forumu, iqtisadi əlaqələrin yeni səviyyəyə qaldırılması üçün bir katalizator rolunu oynayır. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, forum işgüzar əlaqələrin qurulması, qarşılıqlı sərmayələr üçün imkanların tapılması və birgə istehsalat sahələrinin yaradılmasında böyük potensialın növbəti təzahürüdür. Hər iki tərəfdən nümayəndə heyətlərinin və biznes dairələrinin geniş təmsil olunması, qarşılıqlı fəaliyyətin praktiki müqavilələrlə nəticələnəcəyinə böyük ümidlər yaradır. İqtisadi əməkdaşlığın inkişafı üçün qarşılıqlı informasiya mübadiləsi ən vacib şərtdir. Dövlət başçıları razılığa gəliblər ki, planlar, proqramlar və sərmayə imkanları barədə bir-birilərinə daim məlumat verəcəklər. Bu yanaşma hər iki ölkə şirkətlərinə strateji fəaliyyətlərini planlaşdırmaq və bazara daha inamlı çıxmaq imkanı yaradacaq. Prezidentin vurğuladığı kimi, “hər iki ölkəyə yatırılacaq sərmayələr çox gözəçarpan nəticələr verə biləcək”. Ticarət dövriyyəsinin artırılması da aktual məsələdir. Prezident İlham Əliyev etiraf edib ki, qarşılıqlı ticarət dövriyyəsi indiyədək “bir az mülayim” görünüb, lakin biznes-forumun bu vəziyyəti dəyişəcək mühüm mərhələ olacağına əminliyini ifadə edib.
İqtisadi əlaqələrin canlandırılması kontekstində birbaşa uçuşların təşkili də diqqət mərkəzindədir. Bu, həm turizm, həm də biznes əlaqələrinin sıxlaşması üçün əsas şərtdir. Prezident bu məsələni qlobal enerji və logistika çağırışları fonunda şərh edib. Bəzi aviaşirkətlərin aviayanacaq çatışmazlığından əziyyət çəkdiyi bir dövrdə, Azərbaycanın hava şirkətlərinin bu sınaqdan uğurla çıxması və dayanıqlı fəaliyyət göstərməsi, bu əlaqələrin qurulması üçün əlavə fürsət yaradır. Siyasi və iqtisadi münasibətlərin arxasında dayanan ən möhkəm dayaq – insanlararası təmaslardır. Latviyada 450-dən artıq azərbaycanlı tələbənin təhsil alması, iki xalqın bir-birinə nə qədər yaxın olduğunu göstərir. Prezident İlham Əliyevin bu faktı məmnuniyyətlə qeyd etməsi, gənclərin iki ölkə arasındakı dostluq münasibətlərinin davamlılığını təmin edən “canlı körpü” rolunu oynadığını vurğulayır.
Səfərin ən strateji və mühüm müzakirə mövzularından biri Cənubi Qafqaz və Baltik regionundakı təhlükəsizlik məsələləri idi. Prezident İlham Əliyev, erməni-azərbaycan sülh prosesi ilə bağlı ən son məlumatları və uğurlu dinamikanı həmkarı iləbölüşüb. Burada vurğulanmalı olan ən mühüm məqamlardan biri, Azərbaycan liderinin sülh prosesini birbaşa siyasi iradə və müdrikliklə əlaqələndirməsidir. Prezident qeyd edib ki, ötən ilin avqust ayından etibarən, Prezident Trampın dəvəti ilə Ağ Evdə keçirilən görüş və Birgə Bəyanatın imzalanması, həmçinin xarici işlər nazirlərinin sülh sazişinin mətnini paraflaması nəticəsində bölgədə artıq “de-fakto sülh” mövcuddur. Bu sülh sadəcə kağız üzərində deyil, praktik müstəvidə də özünü göstərir. Buna misal olaraq, Azərbaycandan Ermənistana yanacaq məhsulları təchiz olunub, vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələri arasında birbaşa görüşlər keçirilib, illərlə davam edən müharibə mühiti yerini normal əməkdaşlıq atmosferinə buraxıb. Bu nümunə göstərir ki, dövlətlər ya sonsuz müharibə yolunu seçə bilərlər, ya da beynəlxalq hüquq əsasında öz istəklərinə nail olub sülhə hazır olduqlarını nümayiş etdirə bilərlər. Bu, nəinki region, hətta dünyada hələ də müharibə şəraitində olan ölkələr üçün vacib bir dərsdir.
Bəzən böyük siyasətdə şəxsi amillər həlledici rol oynayır. Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, Azərbaycan-Latviya münasibətlərinin mühüm bir hissəsini məhz Prezident Rinkeviçslə olan şəxsi münasibətləri təşkil edir. Onların 20 ilə yaxındır ki, bir-birini tanıması, etimadın yüksək səviyyədə olmasının göstəricisidir. Bu, dövlətlərarası dialoqun səmimiyyətini və konstruktiv xarakterini şərtləndirən əsas amillərdən biridir. Azərbaycan və Latviya arasındakı münasibətlər, iki ölkənin bir-birinə olan qarşılıqlı hörməti və strateji maraqları üzərində qurulub. Səfər çərçivəsində keçirilən geniş tərkibli görüşlər, biznes-forum və imzalanan sənədlər, bu əlaqələrin daha da güclənəcəyini və yeni perspektivlər vəd etdiyini təsdiqləyir.
Azərbaycanın Avropa ilə qurduğu tərəfdaşlıq münasibətləri, xüsusilə də Baltikyanı dövlətlərlə belə sıx və etibarlı əlaqələri, ölkəmizin regionda sülh və sabitliyin təminatçısı kimi oynadığı rolu bir daha təsdiqləyir. Gələcəkdə bu münasibətlərin həm iqtisadi rifaha, həm də siyasi sabitliyə verdiyi töhfələrin şahidi olacağıq.
Xəzər rayonu, 156 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi
Mənzər Ağabəyova
