Qloballaşan dünyada dövlət idarəçiliyi sahəsində yeniliklərin öyrənilməsi və müxtəlif ölkələrin təcrübələrinin müqayisə edilməsi getdikcə daha çox əhəmiyyət qazanır. Dövlət xidmətlərinin səmərəli təşkili, inzibati prosedurların sadələşdirilməsi və vətəndaşların müraciətlərinə operativ yanaşılması müxtəlif dövlətlərin qarşısında duran ortaq vəzifələrdəndir. Bu baxımdan Azərbaycanın “ASAN xidmət” modeli dövlət xidmətlərinin təşkili sahəsində beynəlxalq maraq doğuran təcrübələrdən biri kimi nəzərdən keçirilə bilər.
Modelin Kambocada da maraq doğurması dövlət idarəçiliyi sahəsində Azərbaycan təcrübəsinin öyrənilməsi üçün potensialın mövcudluğunu göstərir. Müxtəlif ölkələrdə dövlət xidmətlərinin təşkili fərqli institusional çərçivələrə əsaslansa da, onların qarşısında duran əsas məqsədlər bir sıra hallarda oxşardır. Vətəndaşların dövlət qurumlarına müraciətinin asanlaşdırılması, xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi, inzibati yükün azaldılması və şəffaflığın artırılması belə məqsədlər sırasındadır. Bu ortaq ehtiyaclar ölkələr arasında təcrübə mübadiləsini əhəmiyyətli edir.
“ASAN xidmət” modelinin diqqət çəkən tərəflərindən biri xidmətlərin təşkilinə kompleks yanaşmanın tətbiq edilməsidir. Vətəndaşların müxtəlif ehtiyaclarının nəzərə alınması, xidmət proseslərinin əlaqələndirilməsi və müraciətlərin sistemli şəkildə idarə olunması xidmət mühitinin təşkilində mühüm amillərdir. Belə yanaşma dövlət xidmətlərinin yalnız ayrı-ayrı inzibati əməliyyatlar kimi deyil, vətəndaşın ehtiyaclarına uyğun qurulmuş vahid proses kimi qiymətləndirilməsinə şərait yaradır.
Beynəlxalq təcrübə mübadiləsi mövcud modelin başqa ölkələrdə eyni formada tətbiq olunması demək deyil. Hər bir dövlətin qanunvericiliyi, dövlət qurumlarının strukturu, rəqəmsal infrastrukturu və əhalinin xidmətlərə çıxış imkanları fərqlidir. Buna görə də təcrübənin öyrənilməsi zamanı onun əsas prinsiplərinin müəyyənləşdirilməsi və yerli şəraitə uyğunlaşdırılması vacibdir. Azərbaycan modelinin Kambocada maraq doğurması da bu cür müqayisəli öyrənmə və uyğunlaşdırma imkanlarının müzakirəsi üçün zəmin yarada bilər.
Təcrübə mübadiləsinin mühüm istiqamətlərindən biri rəqəmsal həllərin və müasir texnologiyaların dövlət xidmətlərinə inteqrasiyasıdır. Elektron xidmətlərin inkişafı, məlumat mübadiləsinin təkmilləşdirilməsi və inzibati proseslərin avtomatlaşdırılması vətəndaşların xidmətlərdən istifadəsini asanlaşdıra bilər. Eyni zamanda, texnoloji yeniliklərin səmərəli tətbiqi üçün məlumat təhlükəsizliyi, şəxsi məlumatların qorunması və rəqəmsal xidmətlərə bərabər çıxış kimi məsələlər də nəzərə alınmalıdır. Bu mövzular dövlət idarəçiliyi sahəsində beynəlxalq dialoqun vacib istiqamətlərindəndir.
Azərbaycan və Kamboca arasında bu sahədə fikir mübadiləsinin aparılması dövlət xidmətlərinin təşkili ilə bağlı müxtəlif yanaşmaların öyrənilməsinə şərait yarada bilər. Müvafiq qurumlar arasında təmaslar, ekspert müzakirələri və idarəçilik təcrübəsinin təqdim olunması belə əməkdaşlığın mümkün formalarıdır. Bu prosesin nəticələri tərəflərin maraqlarından, institusional imkanlarından və əməkdaşlığın konkret məqsədlərindən asılı olacaqdır.
“ASAN xidmət” modelinin beynəlxalq maraq doğurması dövlət xidmətlərinin təşkili sahəsində təcrübə paylaşımının əhəmiyyətini bir daha gündəmə gətirir. Belə əməkdaşlıq ölkələrə öz idarəetmə sistemlərini təkmilləşdirmək üçün fərqli yanaşmaları öyrənmək, uyğun həll yollarını qiymətləndirmək və qarşılıqlı bilik mübadiləsini genişləndirmək imkanı verir. Azərbaycan və Kamboca arasında bu istiqamətdə yarana biləcək əlaqələr də dövlət xidmətlərinin modernləşdirilməsi mövzusunda beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına töhfə verə bilər.
Zeynəb Əliyeva,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
