Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində 8 Noyabr və 20 Sentyabr xüsusi əhəmiyyət daşıyan tarixlərdir. Bu günlər ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası ilə bağlı müxtəlif, lakin bir-birini tamamlayan mərhələləri ifadə edir. 8 Noyabr 2020-ci ildə Şuşanın azad edilməsi və Vətən müharibəsində əldə olunan Zəfərlə, 20 Sentyabr isə 2023-cü ildə Azərbaycanın bütün ərazisində suverenliyin təmin olunması ilə əlaqələndirilir.
Prezident İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında bu iki tarixi günün əhəmiyyətini xüsusi vurğulaması onların milli yaddaşda tutduğu yeri göstərir. Hər iki hadisə uzun illər davam edən münaqişənin nəticələrinin aradan qaldırılması və Azərbaycanın konstitusiya quruluşunun bütün ərazisində təmin edilməsi baxımından mühüm mərhələlərdir.
Vətən müharibəsində qazanılan Zəfər Azərbaycanın hərbi potensialının və milli iradəsinin təzahürü oldu. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan müharibə 44 gün davam etdi. Bu müddətdə Azərbaycan Ordusu bir sıra şəhər və kəndləri işğaldan azad etdi, Şuşanın azad olunması isə hərbi əməliyyatların gedişində həlledici əhəmiyyət daşıdı. Noyabrın 8-də əldə edilən bu uğur xalqın yaddaşında Zəfər Günü kimi xüsusi yer qazandı.
8 Noyabrın tarixi əhəmiyyəti yalnız hərbi nəticələrlə məhdudlaşmır. Şuşanın azad edilməsi Azərbaycanın mədəni irsinin qorunması, Qarabağın tarixi kimliyinin bərpası və milli yaddaşın möhkəmləndirilməsi baxımından da mühüm hadisədir. Şuşa Azərbaycan mədəniyyətinin, musiqisinin və ədəbiyyatının inkişafında xüsusi rol oynamış şəhərdir. Buna görə də onun azad olunması ölkənin ictimai həyatında dərin mənəvi məna daşıyır.
Vətən müharibəsindən sonra Azərbaycanın qarşısında suverenliyin tam təmin edilməsi vəzifəsi qalırdı. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra dövlətin bütün ərazilərində hakimiyyətinin təmin olunması istiqamətində mühüm nəticə əldə edildi. Sentyabrın 20-si bu baxımdan müasir tariximizin əlamətdar günlərindən birinə çevrildi.
8 Noyabr və 20 Sentyabr arasında mövcud olan tarixi bağlılıq Azərbaycanın dövlətçilik prosesinin mərhələli xarakterini göstərir. Birinci tarix Vətən müharibəsində əldə edilən hərbi Zəfəri və Şuşanın azad olunmasını simvolizə edir. İkinci tarix isə ölkənin suverenliyinin tam təmin edilməsi ilə bağlı mərhələni ifadə edir. Hər iki hadisə milli təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi və ölkənin gələcək inkişafı üçün mühüm zəmin yaradıb.
Bu tarixi nailiyyətlərin arxasında Azərbaycan xalqının fədakarlığı dayanır. Vətən müharibəsində həyatını itirən şəhidlərin xatirəsi xalqımızın milli yaddaşında əbədi yaşayacaq. Qazilərin göstərdiyi şücaət, hərbi qulluqçuların fədakarlığı və müharibə dövründə cəmiyyətin nümayiş etdirdiyi həmrəylik Zəfər tarixinin ayrılmaz hissəsidir. Şəhid ailələrinə və qazilərə qayğı göstərilməsi dövlətin sosial siyasətində mühüm yer tutur.
Azərbaycanın bu nailiyyətləri beynəlxalq münasibətlər baxımından da diqqətəlayiqdir. Uzun müddət davam edən münaqişənin hərbi-siyasi nəticələrinin dəyişməsi regionda yeni reallıqlar yaratdı. Bu reallıqlar nəqliyyat əlaqələrinin bərpası, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və sülh gündəliyinin irəlilədilməsi üçün imkanlar formalaşdırdı. Bununla yanaşı, davamlı sülhün təmin olunması üçün qarşılıqlı etimadın yaradılması və razılaşmaların ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsi vacibdir.
Bu gün 8 Noyabr və 20 Sentyabr yalnız tarixi hadisələri xatırladan günlər deyil. Onlar Azərbaycanın qarşısında duran müasir vəzifələri də müəyyənləşdirir. Suverenliyin qorunması, azad edilmiş ərazilərin bərpası, əhalinin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsi və ölkənin iqtisadi potensialının artırılması həmin nailiyyətlərin davamı kimi qiymətləndirilə bilər.
Bu tarixlərin gələcək nəsillərə çatdırılması milli yaddaşın qorunması baxımından mühümdür. Tarixi hadisələrin mahiyyətini dərk edən cəmiyyət dövlət müstəqilliyinin, ərazi bütövlüyünün və sülhün əhəmiyyətini daha dərindən anlayır. Azərbaycanın müasir tarixində 8 Noyabr və 20 Sentyabr dövlətçilik ənənələrinin möhkəmlənməsini və milli məqsədlərin reallaşmasını ifadə edən əlamətdar günlər kimi yaşayacaq.
Laləzar Pənahova,
YAP Xətai rayon təşkilatı fəalı
