
Azərbaycanın müasir siyasi tarixində Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranması ölkənin taleyində mühüm əhəmiyyət daşıyan hadisələrdən biridir. XX əsrin sonlarında müstəqilliyini bərpa etmiş Azərbaycan mürəkkəb siyasi, iqtisadi və hərbi proseslərin təsiri altında idi. Dövlət idarəçiliyində yaranmış çətinliklər, ictimai-siyasi sabitliyin pozulması, iqtisadi tənəzzül və Ermənistanın hərbi təcavüzü ölkənin gələcəyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar doğururdu. Belə bir şəraitdə cəmiyyətdə milli maraqları müdafiə edə biləcək, dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsini əsas məqsəd kimi qarşıya qoyacaq və xalqı vahid ideya ətrafında birləşdirəcək siyasi qüvvəyə ehtiyac yaranmışdı. Yeni Azərbaycan Partiyasının meydana çıxması məhz həmin tarixi zərurətdən irəli gəlirdi.
1992-ci il noyabrın 21-də Naxçıvanda keçirilən təsis qurultayı ilə fəaliyyətə başlayan YAP Azərbaycanın siyasi həyatında yeni mərhələnin əsasını qoydu. Partiyanın yaradılması təşəbbüsü müstəqilliyin qorunması, dövlət institutlarının gücləndirilməsi və ölkənin gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi kimi mühüm məqsədlərlə bağlı idi. Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə formalaşan siyasi təşkilat qısa müddətdə geniş ictimai dəstək qazandı. Müxtəlif sosial təbəqələri, ziyalıları, əmək adamlarını və gəncləri birləşdirən partiyanın əsas xüsusiyyəti milli dövlətçilik ideyasını siyasi fəaliyyətinin mərkəzinə yerləşdirməsi idi.
Həmin dövrdə Azərbaycanın qarşılaşdığı problemlər yalnız siyasi hakimiyyət uğrunda mübarizə ilə məhdudlaşmırdı. Məsələ dövlətin müstəqilliyini qorumaq, idarəetmə sistemini möhkəmləndirmək, əhalinin təhlükəsizliyini təmin etmək və cəmiyyətdə gələcəyə inamı bərpa etməkdən ibarət idi. Dövlətçilik ənənələrinin qorunması, milli maraqların üstün tutulması və ictimai həmrəyliyin gücləndirilməsi ölkənin davamlı inkişafı üçün vacib şərtlər sayılırdı. YAP-ın siyasi meydana daxil olması bu tələblərə cavab verən təşkilatlanmış fəaliyyət modelinin formalaşmasına təkan verdi.
Heydər Əliyevin siyasi təcrübəsi, idarəçilik bacarığı və Azərbaycanın gələcəyi ilə bağlı baxışları partiyanın ideoloji istiqamətinin müəyyənləşməsində mühüm rol oynadı. Onun rəhbərliyi ilə dövlət idarəçiliyində sabitliyin təmin olunması, müstəqil Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqelərinin möhkəmləndirilməsi və iqtisadi inkişaf üçün zəruri əsasların yaradılması istiqamətində addımlar atıldı. Bu mərhələdə dövlətçiliyin qorunması təkcə siyasi şüar deyil, ölkənin gələcək inkişafını müəyyən edən başlıca vəzifə kimi ön plana çıxdı.
Yeni Azərbaycan Partiyasının siyasi sistemdəki rolunu dəyərləndirərkən onun uzunmüddətli fəaliyyət təcrübəsinə də diqqət yetirmək lazımdır. Partiyanın təşəkkülü və inkişafı Azərbaycanın dövlət institutlarının formalaşması, siyasi idarəçilik mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi və ölkənin beynəlxalq əlaqələrinin genişlənməsi ilə paralel şəkildə baş verib. İllər ərzində YAP siyasi proseslərdə iştirak edən, seçkilərdə öz mövqeyini ortaya qoyan, müxtəlif proqram və təşəbbüslərlə çıxış edən böyük siyasi təşkilata çevrilib. Onun fəaliyyətinin davamlılığı təşkilati strukturların qurulması, yerli təşkilatların fəaliyyəti və tərəfdarlarla əlaqələrin qorunması ilə bağlıdır.
Müasir siyasi sistemdə partiyaların əhəmiyyəti yalnız hakimiyyət strukturlarında təmsilçiliklə ölçülmür. Siyasi təşkilatlar cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrinin maraqlarını ifadə etmək, ictimai problemləri müzakirəyə çıxarmaq, dövlət siyasətinin prioritetlərini izah etmək və vətəndaşların siyasi proseslərdə iştirakına şərait yaratmaq baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan YAP-ın fəaliyyəti təşkilati imkanları, geniş üzvlük bazası və ölkənin siyasi həyatında tutduğu mövqe ilə seçilir. Partiyanın qarşısında duran vəzifələr sırasında dövlətçilik ideyalarının təbliği ilə yanaşı, cəmiyyətin dəyişən ehtiyaclarına uyğun fəaliyyət mexanizmlərinin yenilənməsi də mühüm yer tutur.
Azərbaycanın müstəqillik dövründə əldə etdiyi nailiyyətlər mürəkkəb tarixi şəraitdə həyata keçirilən siyasi, iqtisadi və diplomatik fəaliyyətin nəticəsidir. Dövlətin güclənməsi, müdafiə qabiliyyətinin artırılması, iqtisadi imkanların genişləndirilməsi və beynəlxalq əlaqələrin inkişafı bir-biri ilə bağlı proseslər kimi formalaşıb. Bu proseslərdə müxtəlif dövlət institutlarının, hərbi strukturların, mütəxəssislərin, vətəndaşların və siyasi təşkilatların fəaliyyəti özünəməxsus yer tutur. YAP da ölkənin siyasi həyatında aparıcı mövqe tutan təşkilatlardan biri kimi bu ümumi tarixi prosesin iştirakçısıdır.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə Azərbaycanın inkişaf strategiyasında iqtisadi modernləşmə, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat imkanlarının genişləndirilməsi, müdafiə potensialının gücləndirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın artırılması istiqamətləri xüsusi əhəmiyyət kəsb edib. Ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası ilə nəticələnən tarixi hadisələr dövlətin siyasi və hərbi imkanlarının, uzunmüddətli strategiyasının və cəmiyyətin səfərbərliyinin əhəmiyyətini nümayiş etdirib. Bu mərhələ Azərbaycanın siyasi tarixində yeni reallıqlar yaradaraq dövlət idarəçiliyinin qarşısında yeni vəzifələr müəyyənləşdirib.
Ərazi bütövlüyünün bərpasından sonrakı dövrdə əsas diqqət azad edilmiş ərazilərdə həyatın bərpasına, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışına, infrastrukturun yenidən qurulmasına və iqtisadi fəaliyyətin genişləndirilməsinə yönəlib. Eyni zamanda, Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsi, regional əməkdaşlığın inkişafı və sülh gündəliyinin irəli aparılması ölkənin gələcək inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu yeni mərhələdə siyasi təşkilatların fəaliyyəti də cəmiyyətin qarşısında dayanan vəzifələrin izahı, ictimai təşəbbüslərin dəstəklənməsi və milli həmrəyliyin qorunması istiqamətində qiymətləndirilə bilər.
YAP-ın siyasi sistemdəki mövqeyinin davamlı olması onun qarşısında məsuliyyətli vəzifələr də yaradır. Müasir dövrdə cəmiyyətin gözləntiləri dəyişir, informasiya mühiti genişlənir, gənc nəslin siyasi və sosial proseslərə münasibəti yenilənir. Belə şəraitdə partiyanın səmərəli fəaliyyəti müasir kommunikasiya vasitələrindən istifadə, vətəndaşlarla açıq dialoq, ictimai müraciətlərin diqqətlə araşdırılması və təşkilati işin təkmilləşdirilməsi ilə sıx bağlıdır. Dövlətçilik ideyalarının yaşadılması yalnız tarixi nailiyyətlərin xatırladılması ilə deyil, həm də gələcək nəsillər üçün yeni inkişaf imkanlarının yaradılması ilə təmin olunur.
Partiyanın ideoloji xəttinin əsas istiqamətlərindən biri milli maraqların qorunması, müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi və Azərbaycanın davamlı inkişafına töhfə verilməsidir. Bu məqsədlərin reallaşması üçün siyasi fəaliyyətin cəmiyyətin real ehtiyacları ilə uzlaşdırılması, sosial məsələlərə diqqət göstərilməsi, maarifləndirmə işinin gücləndirilməsi və gənclərin təşəbbüslərinin dəstəklənməsi vacibdir. Dövlətçilik ənənələrinin qorunması eyni zamanda hüquqi düşüncənin, vətəndaş məsuliyyətinin və ictimai həmrəyliyin inkişafını tələb edir.
Yeni Azərbaycan Partiyasının tarixi təcrübəsi göstərir ki, siyasi təşkilatın uzunömürlülüyü onun yalnız keçmişdə qazandığı mövqe ilə deyil, müasir çağırışlara cavab vermək bacarığı ilə də müəyyənləşir. Azərbaycanın müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, dövlət institutlarının inkişafı və milli maraqların müdafiəsi partiyanın fəaliyyətində əsas istiqamətlər olaraq qalır. Qarşıdakı dövrdə bu prinsiplərin müasir idarəçilik yanaşmaları, ictimai məsuliyyət və vətəndaşlarla qarşılıqlı əlaqə vasitəsilə inkişaf etdirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Yeni Azərbaycan Partiyasının siyasi sistemdəki unikal mövqeyi onun yaranma şəraiti, Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə formalaşmış dövlətçilik xətti, uzunmüddətli təşkilati fəaliyyəti və Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında oynadığı rolla bağlıdır. Partiyanın tarixi ölkənin müstəqillik salnaməsinin mühüm səhifələrindən birini təşkil edir. Bu irsin qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması isə tarixi hadisələrin obyektiv öyrənilməsi, milli maraqlara məsuliyyətli münasibət və müasir inkişaf hədəflərinin ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsi ilə daha da möhkəmlənə bilər.
Nazənin Həmzəyeva,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı



