Prezident İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündəki çıxışında Azərbaycanın Avropa ilə Asiya arasında birləşdirici mərkəz kimi artan roluna diqqət yetirilməsi ölkəmizin nəqliyyat və logistika sahəsindəki strateji əhəmiyyətini ön plana çıxarır. Müasir dövrdə beynəlxalq ticarətin inkişafı, təchizat zəncirlərinin dayanıqlılığı və regionlararası iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi etibarlı nəqliyyat dəhlizlərindən birbaşa asılıdır. Azərbaycan bu sahədə coğrafi mövqeyini inkişaf etmiş infrastruktur və fəal xarici siyasətlə birləşdirərək Avrasiya məkanında mühüm tərəfdaş kimi çıxış edir.
Dünya iqtisadiyyatında baş verən dəyişikliklər dövlətləri alternativ nəqliyyat marşrutlarının yaradılmasına və mövcud yolların səmərəliliyinin artırılmasına sövq edir. Malların vaxtında və təhlükəsiz daşınması, logistika xərclərinin azaldılması və təchizat proseslərinin fasiləsizliyi iqtisadi rəqabət qabiliyyətinə təsir göstərən əsas amillərdəndir. Bu baxımdan, Avropa ilə Asiyanı birləşdirən nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı yalnız ayrı-ayrı ölkələrin deyil, geniş regionun iqtisadi maraqlarına xidmət edir.
Azərbaycanın coğrafi mövqeyi onu Şərq-Qərb və Şimal-Cənub istiqamətlərində nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı üçün əlverişli məkana çevirir. Ölkəmizdə avtomobil və dəmir yollarının, liman infrastrukturunun və logistika imkanlarının inkişaf etdirilməsi beynəlxalq daşımaların genişləndirilməsinə şərait yaradır. Nəqliyyat infrastrukturuna yönəldilən investisiyalar Azərbaycanın tranzit potensialını artırmaqla yanaşı, yerli iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinə də müsbət təsir göstərir.
Nəqliyyat dəhlizlərinin səmərəli fəaliyyəti bir neçə amildən asılıdır. İnfrastrukturun keyfiyyəti ilə yanaşı, sərhəd-keçid prosedurlarının sadələşdirilməsi, gömrük sistemlərinin əlaqələndirilməsi, rəqəmsal məlumat mübadiləsi və beynəlxalq standartların tətbiqi də vacibdir. Dövlətlər arasında bu məsələlər üzrə əməkdaşlıq gücləndikcə yüklərin daşınması daha çevik və səmərəli olur. AQEM çərçivəsində nəqliyyat və bağlantılar sahəsində əməkdaşlığın təşviqi də məhz bu məqsədlərə xidmət edir.
Azərbaycanın tranzit imkanlarının genişlənməsi ölkənin beynəlxalq iqtisadi əlaqələrini şaxələndirir. Nəqliyyat marşrutlarından istifadə edən tərəfdaş ölkələr öz məhsullarını yeni bazarlara çıxarmaq, ticarət əlaqələrini genişləndirmək və logistika imkanlarını artırmaq fürsəti əldə edirlər. Bu proses qarşılıqlı fayda prinsipi üzərində qurulduqda uzunmüddətli tərəfdaşlıqların formalaşmasına kömək edir.
Avrasiya nəqliyyat əlaqələrinin inkişafında etibarlılıq və davamlılıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Beynəlxalq marşrutlar yalnız fiziki infrastrukturun mövcudluğu ilə deyil, həm də siyasi sabitlik, təhlükəsizlik və dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadla fəaliyyət göstərir. Azərbaycan regional əməkdaşlığın genişləndirilməsinə verdiyi önəmlə nəqliyyat layihələrinin sabit və proqnozlaşdırıla bilən şəraitdə inkişafını dəstəkləyir.
Rəqəmsallaşma nəqliyyat sektorunun səmərəliliyini artıran əsas vasitələrdəndir. Elektron sənədləşmə, yük hərəkətinin izlənməsi, məlumatların operativ paylaşılması və rəqəmsal gömrük sistemləri daşımalar zamanı vaxt itkisini azalda bilər. Bu texnologiyaların tətbiqi həm dövlət qurumları, həm də özəl şirkətlər üçün əlavə imkanlar yaradır. AQEM çərçivəsində rəqəmsal əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəqliyyat əlaqələrinin müasirləşdirilməsi baxımından da faydalıdır.
Nəqliyyat infrastrukturu iqtisadi inkişafla yanaşı, regionlar arasında sosial əlaqələrin güclənməsinə də təsir göstərir. Yolların və logistika mərkəzlərinin inkişafı ticarət dövriyyəsini artırır, yeni iş yerlərinin yaranmasına kömək edir və ucqar ərazilərin iqtisadi proseslərə qoşulmasını asanlaşdırır. Beləliklə, nəqliyyat layihələri yalnız tranzit gəlirləri ilə məhdudlaşmır, daha geniş sosial-iqtisadi nəticələr doğurur.
Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində aparılan infrastruktur quruculuğu da ölkənin nəqliyyat imkanlarının genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Yeni yolların çəkilməsi və mövcud əlaqələrin bərpası həmin ərazilərin iqtisadi həyata inteqrasiyasını sürətləndirir. Eyni zamanda, bu layihələr ölkənin ümumi nəqliyyat şəbəkəsinin əlaqəliliyini artıraraq gələcək iqtisadi təşəbbüslər üçün zəmin yaradır.
Zeynəb Əliyeva,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
