20 Sentyabr – Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü
Azərbaycanın müasir tarixində elə əlamətdar günlər var ki, onlar yalnız təqvimdə qeyd olunan tarix deyil, xalqın milli yaddaşında dövlətçilik, suverenlik və Zəfər rəmzi kimi yaşayır. 20 Sentyabr – Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü də məhz belə tarixi günlərdəndir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 18 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə 20 sentyabr Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü kimi müəyyən edilib. Bu tarix 2023-cü il sentyabrın 19–20-də həyata keçirilmiş lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycanın öz suverenliyini tam bərpa etməsi ilə bağlıdır.
Xankəndi Qarabağın mühüm şəhərlərindən biridir. Tarixi mənbələrə görə şəhər XVIII əsrin sonlarında Qarabağ xanlarının istirahət məskəni kimi salınıb. 2023-cü ilin sentyabr hadisələrindən sonra Xankəndidə Azərbaycanın dövlət suverenliyi tam təmin edilib və şəhərin yenidən qurulması istiqamətində genişmiqyaslı işlərə başlanılıb.
Xocalı isə Azərbaycan xalqının yaddaşında həm ağır faciənin, həm də tarixi ədalətin bərpasının simvolu kimi xüsusi yer tutur. Xocalı faciəsi zamanı çoxsaylı dinc sakin həlak olub və itkin düşüb. 2026-cı ilin fevralında Xocalı Soyqırımı Memorial Kompleksinin açılışının keçirilməsi faciə qurbanlarının xatirəsinin yaşadılması baxımından mühüm hadisə olub.
Ağdərə də Qarabağın mühüm yaşayış məntəqələrindən biri olaraq Azərbaycanın tarixi torpaqlarında yerləşir. Hazırda burada və ətraf ərazilərdə bərpa-quruculuq işləri aparılır, yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması və insanların doğma yurdlarına qayıdışı üçün şərait yaradılır. 2026-cı ildə Ağdərə rayonunun Çapar kəndində artıq ailələrin öz doğma yurdlarına qayıtdığı bildirilib.
Bu günlərin mahiyyəti yalnız keçmişi xatırlamaqdan ibarət deyil. Qarabağda həyata keçirilən bərpa və quruculuq layihələri Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində yeni həyatın formalaşdırılmasına yönəlib. Xankəndidə yenidən qurulan Mədəniyyət Mərkəzinin 2026-cı ildə istifadəyə verilməsi də bu prosesin nümunələrindən biridir.
20 Sentyabr həm də gələcəyə baxış günüdür. Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərənin yenidən qurulması, tarixi və mədəni irsin qorunması, insanların doğma torpaqlarına qayıtması Qarabağın dirçəlişinin əsas istiqamətlərindəndir.
Bu əlamətdar tarix Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və dövlət suverenliyinin bərpası ilə bağlı mühüm hadisələri yaddaşlarda yaşadır. Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü xalqımızın tarixini gələcək nəsillərə çatdırmaq, şəhidlərin xatirəsini ehtiramla yad etmək və Qarabağda quruculuq prosesini diqqətdə saxlamaq baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
20 Sentyabr – Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü xalqımız üçün tariximizin mühüm səhifələrindən birini yaşadan, keçmişdən gələcəyə uzanan milli yaddaş günüdür.
Selcan Novruzova,
YAP Nizami rayon təşkilatının məsləhətçisi
