AnalitikaGündəmSiyasət

Naxçıvandan başlayan xilas yolu: 21 noyabr 1992-ci ilin tarixi dərsləri

Azərbaycanın müasir siyasi tarixində elə hadisələr var ki, onların əhəmiyyəti yalnız baş verdiyi dövrlə məhdudlaşmır, sonrakı onilliklərin inkişaf istiqamətinə də ciddi təsir göstərir. 21 noyabr 1992-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis edilməsi belə mühüm tarixi hadisələrdən biridir. Həmin gün Azərbaycanın mürəkkəb siyasi şəraitində milli dövlətçiliyin qorunması, cəmiyyətin vahid məqsəd ətrafında birləşdirilməsi və ölkənin gələcək inkişafına təminat yaradılması baxımından yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Naxçıvanda keçirilən təsis qurultayı xalqın sabitliyə, güclü idarəçiliyə və milli maraqlara əsaslanan siyasi xəttə olan ehtiyacının ifadəsi kimi tarixə düşdü.

1990-cı illərin əvvəlləri Azərbaycan üçün ciddi sınaqlar dövrü idi. Dövlət müstəqilliyinin bərpasından sonra ölkə həm xarici təhdidlərlə, həm də daxildəki siyasi qarşıdurmalarla üzləşmişdi. Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü, torpaqların işğalı, qaçqın və məcburi köçkünlərin sayının artması, iqtisadi çətinliklər və dövlət idarəçiliyindəki problemlər cəmiyyətdə narahatlığı dərinləşdirirdi. İnsanlar müstəqilliyin formal hüquqi statusla məhdudlaşmamasını, onun real siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik təminatlarına söykənməsini istəyirdilər. Belə bir şəraitdə dövlətin gələcəyinə məsuliyyətlə yanaşan siyasi qüvvənin formalaşması tarixi zərurətə çevrilmişdi.

Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranması məhz bu zərurətdən irəli gəlirdi. Təsis prosesinin Naxçıvanda baş tutması da xüsusi məna daşıyırdı. Həmin dövrdə Azərbaycanın blokada şəraitində yaşayan bu bölgəsində Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasi fəaliyyət milli iradənin qorunmasına, dövlətçilik ənənələrinin davam etdirilməsinə və cəmiyyətin gələcəyə inamının möhkəmləndirilməsinə xidmət edirdi. Naxçıvan mürəkkəb şəraitə baxmayaraq, siyasi düşüncənin, milli həmrəyliyin və müstəqil qərarvermə iradəsinin mühüm mərkəzinə çevrilmişdi.

Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılmasında Heydər Əliyevin siyasi təcrübəsi və dövlətçilik baxışları həlledici rol oynadı. Onun zəngin idarəçilik təcrübəsi, Azərbaycanın tarixi və geosiyasi reallıqlarını dərindən bilməsi, milli maraqları əsas götürən mövqeyi cəmiyyətdə böyük ümidlər doğururdu. Partiyanın təsis edilməsi ətrafında birləşən insanlar ölkənin ağır vəziyyətdən çıxması, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi və milli birliyin təmin olunması istiqamətində ardıcıl siyasi fəaliyyətin zəruriliyini müdafiə edirdilər.

YAP-ın yaranmasına gətirib çıxaran proseslərdə ziyalıların və ictimaiyyət nümayəndələrinin mövqeyi də mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Müxtəlif sahələrdə çalışan, ölkənin gələcəyinə görə məsuliyyət hiss edən insanlar siyasi böhranın aradan qaldırılmasında təcrübəli liderin rolunu vacib hesab edirdilər. Bu baxımdan Yeni Azərbaycan Partiyası təkcə yeni siyasi təşkilat kimi deyil, həm də cəmiyyətdə mövcud olan dəyişiklik və yenilənmə istəyinin təşkilatlanmış ifadəsi kimi meydana çıxdı.

Partiyanın təsis qurultayı Azərbaycanın siyasi həyatında yeni mərhələnin başlanğıcını qoydu. Bu hadisə milli dövlətçiliyin qorunması, müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi və idarəçilikdə məsuliyyət prinsipinin gücləndirilməsi kimi məqsədləri ön plana çıxardı. Yeni siyasi təşkilatın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri cəmiyyətdə parçalanma meyillərinin qarşısını almaq, insanları ümumi milli maraqlar ətrafında birləşdirmək və ölkənin inkişafı üçün zəruri olan siyasi mühiti formalaşdırmaq idi.

1993-cü ildə Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı və dövlət rəhbərliyinə gəlməsi Azərbaycanın inkişafında dönüş nöqtəsinə çevrildi. Həmin dövrdə dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi, silahlı qarşıdurmaların və siyasi qeyri-sabitliyin aradan qaldırılması, milli təhlükəsizliyin təmin edilməsi əsas məsələlər sırasında idi. Ölkədə hüquqi dövlət quruculuğunun inkişafı, iqtisadi həyatın canlandırılması və beynəlxalq münasibətlərin genişləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Bu proseslər Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi mövqelərinin möhkəmlənməsinə şərait yaratdı.

Naxçıvanda başlanan siyasi təşəbbüsün tarixi əhəmiyyəti sonrakı illərdə daha aydın göründü. Dövlətçilik ideyasının qorunması, milli maraqların vahid siyasi xətt əsasında müdafiə olunması və idarəçilikdə davamlılığın təmin edilməsi ölkənin inkişaf strategiyasının əsas istiqamətlərinə çevrildi. Yeni Azərbaycan Partiyası da bu prosesdə aparıcı siyasi təşkilatlardan biri kimi fəaliyyətini genişləndirdi. Partiyanın təşkilati strukturları ölkənin müxtəlif bölgələrində formalaşdı, tərəfdarlarının sayı artdı və ictimai-siyasi proseslərdə iştirakı gücləndi.

Müstəqil Azərbaycanın sonrakı inkişaf mərhələlərində iqtisadi islahatlar, enerji strategiyası, beynəlxalq əməkdaşlıq və sosial siyasət mühüm yer tutdu. Dövlətin iqtisadi imkanlarının artması, infrastrukturun yenilənməsi, əhalinin sosial rifahının yaxşılaşdırılması və Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun yüksəlməsi uzunmüddətli inkişaf xəttinin nəticələri kimi qiymətləndirilir. Bu nailiyyətlərin formalaşmasında siyasi sabitliyin və dövlət institutlarının fəaliyyət qabiliyyətinin mühüm rolu olmuşdur.

Yeni Azərbaycan Partiyasının tarixində növbəti əlamətdar mərhələ Prezident İlham Əliyevinrəhbərliyi dövrü ilə bağlıdır. Bu mərhələdə ölkənin modernləşdirilməsi, iqtisadiyyatınşaxələndirilməsi, müdafiə potensialının gücləndirilməsi və beynəlxalq mövqelərinmöhkəmləndirilməsi istiqamətində ardıcıl siyasət həyata keçirildi. Azərbaycanın ərazibütövlüyünün və suverenliyinin bərpası dövlətçilik tariximizin ən mühüm hadisələrindən birioldu. Bu nailiyyət xalqın birliyi, Azərbaycan Ordusunun gücü və dövlətin uzunmüddətlistrategiyası ilə bağlıdır.

21 noyabr 1992-ci il tarixinin əhəmiyyəti yalnız bir siyasi partiyanın yaranması ilə ölçülmür. Butarix həm də mürəkkəb şəraitdə siyasi məsuliyyətin, uzaqgörən qərarların və milli məqsədlərətrafında birləşməyin əhəmiyyətini xatırladır. Həmin gün Naxçıvanda başlanan prosesAzərbaycanın gələcək siyasi inkişafına təsir göstərən mühüm hadisələrdən biri kimi tarixdə yeraldı.

Bu gün həmin irsə nəzər salarkən əsas tarixi dərslərdən biri aydın görünür: müstəqil dövlətinmöhkəmlənməsi üçün milli birlik, güclü institutlar, məsuliyyətli idarəçilik və gələcəyəhesablanmış siyasət vacibdir. Naxçıvandan başlanan siyasi yol Azərbaycanın dövlətçiliktarixində xüsusi yer tutur və 21 noyabr 1992-ci il ölkənin mürəkkəb sınaqlardan çıxaraq inkişafistiqamətini müəyyənləşdirməsi baxımından əlamətdar tarix olaraq qalır.

Fidan  Əliyeva,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı

Oxşar Xəbərlər

Back to top button