Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimaliİrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqındaBirgə Bəyannamə iki ölkə arasındakı münasibətlərin gələcəkinkişafı, qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi və əməkdaşlığınyeni istiqamətlər üzrə genişləndirilməsi baxımından mühüm siyasivə diplomatik əhəmiyyət daşıyır. 12 noyabr 2026-cı il tarixindəDublində imzalanmış bu sənəd uzun illər ərzində formalaşmışikitərəfli münasibətlərin yeni strateji mərhələyə yüksəldilməsini vəqarşılıqlı maraqlara əsaslanan əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsini nəzərdə tutur.
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin nüfuzuyalnız iqtisadi və siyasi imkanları ilə deyil, həm də müstəqil qərarqəbul etmək, milli maraqlarını qorumaq və müxtəlif tərəfdaşlarlaqarşılıqlı faydalı münasibətlər qurmaq bacarığı ilə müəyyənolunur. Azərbaycan bu gün məhz belə bir siyasət yürüdərəkbeynəlxalq münasibətlərdə öz mövqeyini, etibarlı tərəfdaş imicinivə müstəqil xarici siyasət kursunu ardıcıl şəkildə inkişaf etdirir. Ölkəmizin müxtəlif dövlətlərlə qurduğu münasibətlərin əsasındaqarşılıqlı hörmət, suverenliyə ehtiram, bərabərhüquqluəməkdaşlıq və milli maraqların qorunması prinsipləri dayanır.
Birgə Bəyannamənin diqqət çəkən tərəfi ondan ibarətdir ki, əməkdaşlıq yalnız ənənəvi enerji münasibətləri ilə məhdudlaşmır. Sənəddə müdafiə və təhlükəsizlik, ticarət və investisiya, nəqliyyat-logistika, bərpaolunan enerji, təhsil, elm, innovasiya vərəqəmsal texnologiyalar kimi strateji istiqamətlər əhatə olunur. Xüsusilə, Orta Dəhlizin inkişafı, yaşıl enerji və yüksəktexnologiyalar sahəsində əməkdaşlıq Azərbaycanın gələcəkiqtisadi inkişafı və beynəlxalq əlaqələrinin şaxələndirilməsibaxımından diqqətəlayiq məqamlardır. Bu yanaşma ölkəmizinyalnız mövcud iqtisadi imkanlarını genişləndirməyə deyil, həm dəgələcək çağırışlara daha hazırlıqlı olmasına xidmət edir.
Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında münasibətlərinformalaşmasında enerji sahəsində əməkdaşlığın xüsusi yeri olub. Uzun illər ərzində həyata keçirilən birgə enerji layihələri, xariciinvestisiyalar və beynəlxalq enerji təhlükəsizliyinə verilən töhfələriki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin möhkəm təməlini yaradıb. Bu gün həmin əməkdaşlığın yeni istiqamətlər üzrə inkişaf etdirilməsiAzərbaycanın enerji siyasətində yeni prioritetlərin formalaşmasıbaxımından da əhəmiyyətlidir. Xüsusilə, bərpaolunan enerjimənbələrinin inkişafı, enerji səmərəliliyi və müasirtexnologiyaların tətbiqi ölkəmizin gələcək iqtisadi strategiyasındamühüm yer tutur.
Mən hesab edirəm ki, bu sənədin əhəmiyyətini yalnız iki ölkəarasında münasibətlərin genişlənməsi ilə ölçmək düzgünolmazdı. Burada əsas məsələ Azərbaycanın beynəlxalqmünasibətlərdə bərabərhüquqlu tərəfdaş kimi çıxış etməsi, milli maraqlarını əsas götürərək müxtəlif dövlətlərlə qarşılıqlı faydalıəməkdaşlıq imkanlarını reallaşdırmasıdır. Çünki müasir dünyadagüclü dövlət olmağın əsas şərtlərindən biri də dəyişən geosiyasireallıqlar fonunda öz mövqeyini qorumaqla yanaşı, yeni iqtisadivə siyasi imkanlar yaratmaqdır. Hər bir beynəlxalq tərəfdaşlığındavamlılığı da məhz qarşılıqlı maraqların uzlaşdırılmasından vətərəflərin üzərinə götürdüyü öhdəliklərə sadiqliyindən asılıdır.
Bəyannamədə Azərbaycanın suverenliyinə, müstəqilliyinə vəərazi bütövlüyünə, beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinəhörmətin bir daha təsdiqlənməsi xüsusi siyasi əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, Azərbaycan ilə Ermənistan arasındamünasibətlərin normallaşdırılması və Cənubi Qafqazda davamlısülhün təmin olunması istiqamətində göstərilən səylərə dəstəyinifadə edilməsi regionun gələcəyi baxımından mühüm məqamdır. Çünki sülh və sabitlik yalnız siyasi münasibətlərin normallaşmasıdeyil, həm də iqtisadi inkişafın, regional bağlantıların və xalqlararasında qarşılıqlı etimadın formalaşması üçün əsas şərtlərdənbiridir.
Digər mühüm məqam isə Azərbaycanın enerjitəhlükəsizliyindən tutmuş regional nəqliyyat əlaqələrinə, təhlükəsizlikdən tutmuş elmi-texnoloji inkişafa qədər genişsahələrdə beynəlxalq əməkdaşlığın fəal iştirakçısınaçevrilməsidir. Orta Dəhlizin inkişafı və ölkəmizin tranzitimkanlarının genişləndirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq nəqliyyatsistemində rolunu daha da artırmaq potensialına malikdir. Bu istiqamətdə əməkdaşlıq yalnız iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinədeyil, həm də ölkəmizin regional və beynəlxalq əhəmiyyətininartmasına xidmət edir.
Təhsil, elm və innovasiya sahələrində əməkdaşlığıngenişləndirilməsi də gələcək baxımından xüsusi əhəmiyyətdaşıyır. Müasir dövrdə dövlətlərin inkişaf səviyyəsini müəyyənedən əsas amillərdən biri insan kapitalı, peşəkar kadr potensialıvə texnoloji yeniliklərə uyğunlaşma qabiliyyətidir. BöyükBritaniyanın bu sahələrdə mövcud təcrübəsindən faydalanmaq, birgə elmi layihələr həyata keçirmək, mütəxəssislərin bilik vəbacarıqlarını artırmaq Azərbaycanın uzunmüddətli inkişafhədəflərinə töhfə verə bilər. Xüsusilə, süni intellekt, rəqəmsalidarəetmə və müasir innovasiya sistemləri üzrə təcrübəmübadiləsi qarşıdakı dövr üçün yeni imkanlar yaradır.
Mənim qənaətimcə, bu Bəyannamənin mühüm tərəflərindənbiri də əməkdaşlığın davamlılığını təmin edəcək institusionalmexanizmlərin nəzərdə tutulmasıdır. İllik Strateji Tərəfdaşlıqgörüşlərinin keçirilməsi əldə olunan razılaşmaların icrasınanəzarət, yeni prioritetlərin müəyyənləşdirilməsi və qarşılıqlıfəaliyyətin nəticələrinin qiymətləndirilməsi baxımındanəhəmiyyətlidir. Çünki hər hansı bir beynəlxalq sənədin real dəyəriyalnız onun imzalanması ilə deyil, nəzərdə tutulan müddəalarınhəyata keçirilməsi və konkret nəticələr verməsi ilə ölçülür.
Digər tərəfdən, Azərbaycanın beynəlxalq tərəfdaşlıqəlaqələrinin genişlənməsi ölkəmizin iqtisadi potensialınınşaxələndirilməsi, yeni investisiyaların cəlb edilməsi və müasiridarəetmə təcrübəsinin tətbiqi üçün əlavə imkanlar yaradır. Lakin bu prosesdə əsas prinsip dəyişməz qalmalıdır: bütün əməkdaşlıqtəşəbbüsləri Azərbaycanın milli maraqlarına, dövlət suverenliyinəvə uzunmüddətli inkişaf strategiyasına uyğun olmalıdır. Məhz buyanaşma beynəlxalq münasibətlərdə etibarlı və davamlıtərəfdaşlığın əsasını təşkil edir.
Əminəm ki, Azərbaycan və Böyük Britaniya arasındaimzalanmış bu Bəyannamə qarşılıqlı maraqlara, suverenliyə vəbeynəlxalq hüququn prinsiplərinə hörmət əsasında yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaranmasına töhfə verəcək. Əsasməsələ isə əldə olunan razılaşmaların real layihələrə, konkretnəticələrə və hər iki xalqın rifahına xidmət edən təşəbbüslərəçevrilməsidir. Bu baxımdan sənədin gələcək icrası vəəməkdaşlığın praktiki nəticələri xüsusi əhəmiyyət kəsb edəcək.
Düşünürəm ki, Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdəqazandığı mövqenin qorunması və daha da möhkəmləndirilməsiüçün müstəqil xarici siyasət, milli maraqlara sadiqlik və qarşılıqlıfaydalı əməkdaşlıq prinsipləri daim əsas götürülməlidir. Çünkidövlətin gücü yalnız malik olduğu resurslarla deyil, həminresursları düzgün istiqamətləndirmək, beynəlxalq imkanlardansəmərəli istifadə etmək və gələcək nəsillər üçün dayanıqlı inkişaftəmin etmək bacarığı ilə müəyyən olunur.
Dövlətin beynəlxalq nüfuzu yalnız imzalanan sənədlərlə deyil, həmin sənədlərin arxasında dayanan siyasi iradə, milli maraqlarvə əldə olunan real nəticələrlə ölçülür. Strateji tərəfdaşlığın əslmahiyyəti isə bu gün qurulan münasibətlərin sabahın inkişafına, təhlükəsizliyinə və rifahına xidmət etməsindədir.
Kamran Quliyev,
YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrəərazi partiya təşkilatının sədr müavini
