Mədəni irs xalqların tarixi yaddaşını, kimliyini və nəsillər arasında mənəvi əlaqəni qoruyan mühüm sərvətdir. Tarixi abidələr, dini məkanlar, əlyazmalar və ənənələr yalnız ayrı-ayrı dövlətlərin deyil, bütövlükdə bəşəriyyətin mədəni müxtəlifliyinin bir hissəsidir. Prezident İlham Əliyevin VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda mədəniyyətlərarası anlaşmaya verdiyi diqqət mədəni irsin qorunmasının beynəlxalq əhəmiyyətini ön plana çıxarır.
Mədəni irsin qorunması hüquqi, elmi və ictimai yanaşmaların birgə tətbiqini tələb edir. Tarixi abidələrin bərpası zamanı onların orijinallığının qorunması, elmi araşdırmaların aparılması və müvafiq mütəxəssislərin iştirakı vacibdir. Eyni zamanda, mədəni irsin qorunmasına ayrılan resurslar uzunmüddətli planlaşdırma əsasında idarə olunmalıdır.
Silahlı münaqişələr mədəni irs obyektləri üçün ciddi təhlükə yaradır. Abidələrin dağıdılması, tarixi məkanların zədələnməsi və mədəni sərvətlərin qanunsuz dövriyyəsi cəmiyyətlərin tarixi yaddaşına zərər vurur. Buna görə silahlı münaqişələr zamanı mədəni mülkiyyətin qorunmasına dair beynəlxalq hüquqi öhdəliklərin yerinə yetirilməsi mühüm məsələdir.
Mədəni irsin qorunması beynəlxalq əməkdaşlıq vasitəsilə daha səmərəli həyata keçirilə bilər. Elmi mübadilə, ortaq tədqiqatlar, rəqəmsal arxivlər və beynəlxalq mütəxəssis proqramları tarixi sərvətlərin sənədləşdirilməsinə və gələcək nəsillərə çatdırılmasına kömək edir. Bu əməkdaşlıq müxtəlif xalqların mədəni irsə münasibətdə ortaq məsuliyyətini gücləndirir.
Nəticə etibarilə, mədəni irsin qorunması milli kimliyin saxlanılması ilə yanaşı, beynəlxalq humanitar məsuliyyət məsələsidir. Azərbaycan üçün bu sahənin inkişafı tarixi sərvətlərin qorunması, elmi tədqiqatların genişləndirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bakı forumunun dialoq fəlsəfəsi mədəni irsin xalqlar arasında anlaşmanın möhkəmlənməsindəki rolunu bir daha vurğulayır.
Zəhra Xudiyeva,
YAP Nizami rayon təşkilatının fəalı
