Tarix bəzən bir xalqın qarşısına elə məqamlar çıxarır ki, həmin anda verilən qərarlar yalnız bu günü deyil, onilliklər sonranı da müəyyən edir. Azərbaycanın keçdiyi yol da belə tarixi sınaqlarla zəngindir. Bir zamanlar müharibənin, siyasi qeyri-sabitliyin, ağır sosial-iqtisadi vəziyyətin içindən çıxmağa çalışan ölkə bu gün ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa etmiş, öz gələcəyini özü müəyyən edən güclü dövlətə çevrilmişdir. Lakin tarix bizə başqa bir həqiqəti də öyrədir: qazanılanı qorumaq bəzən onu əldə etmək qədər çətin və məsuliyyətlidir.
Prezident İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayındakı çıxışında səslənən fikirlərin mahiyyətində də məhz bu məsuliyyət dayanır. Qarşıda duran əsas vəzifə əldə edilən nəticələrlə kifayətlənməmək, müstəqilliyi daha da möhkəmləndirmək, ölkənin inkişafını davamlı etmək və dəyişən dünyanın gətirdiyi yeni təhlükələr qarşısında cəmiyyətin dayanıqlığını qorumaqdır.
Müstəqilliyin həqiqi dəyərini anlamaq üçün bəzən geriyə baxmaq lazımdır. 1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycan müharibə, qaçqın və məcburi köçkün problemi, iqtisadi tənəzzül və siyasi böhranla üz-üzə idi. Dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi və iqtisadi inkişaf üçün yaradılan təməl sonrakı illərdə ölkənin imkanlarını dəyişdirdi. Bu gün Azərbaycanın iqtisadi və hərbi potensialı, beynəlxalq mövqeyi və müstəqil siyasət yürütmək imkanları həmin uzun yolun nəticəsidir.
Ancaq müstəqillik yalnız siyasi qərar vermək azadlığı deyil. Onun arxasında güclü iqtisadiyyat dayanmalıdır. Xarici təsirlərdən asılı olmayan qərarlar qəbul etmək üçün dövlətin öz iqtisadi dayaqları, enerji və nəqliyyat imkanları, ərzaq təhlükəsizliyi və sosial siyasəti olmalıdır. İnvestisiyaların cəlb edilməsi, yeni iş yerlərinin yaradılması, kənd təsərrüfatının inkişafı və insanların sosial rifahının yaxşılaşdırılması bu baxımdan sadəcə iqtisadi göstəricilər deyil. Bunların hər biri dövlət müstəqilliyini möhkəmləndirən amildir.
Bu gücün ən aydın görünən ünvanlarından biri bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurdur. İllərlə dağıntının və həsrətin simvolu olmuş torpaqlarda indi şəhərlər, kəndlər və qəsəbələr yenidən qurulur. İnsanlar öz yurdlarına qayıdır, həyat illər sonra həmin torpaqlarda yenidən nəfəs alır. Böyük Qayıdış təkcə keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurda dönüşü deyil. O, həm də dövlətin öz imkanlarına söykənərək tarixinin yarımçıq qalmış bir səhifəsini tamamlamasıdır.
Lakin dövr dəyişdikcə təhlükələrin forması da dəyişir. Dünən təhlükə sərhəddən gəlirdisə, bu gün bəzən bir telefon ekranından daxil olur. İnternet, sosial şəbəkələr və süni intellekt insan həyatını asanlaşdırmaqla yanaşı, informasiya manipulyasiyası və ideoloji təsir üçün də geniş imkanlar yaradıb. Yanlış məlumatın həqiqətdən daha sürətli yayıldığı bir zamanda milli təhlükəsizlik anlayışına yalnız hərbi və iqtisadi müstəvidən baxmaq kifayət etmir.
Ən həssas məsələ uşaqlar və gənclərdir. Çünki dünyagörüşü hələ formalaşan insanın qarşısına çıxan hər fikir onun düşüncəsində iz buraxa bilər. Burada məqsəd gənci dünyadan təcrid etmək deyil. Əksinə, ona gördüyünü sorğulamaq, eşitdiyini müqayisə etmək, məlumatın mənbəyini araşdırmaq bacarığı verməkdir. Düşünməyi bacaran insanı idarə etmək çətindir. Buna görə ideoloji təhlükəsizliyin ən güclü müdafiə xətti savadlı və tənqidi düşünən cəmiyyətdir.
Milli-mənəvi dəyərlərin qorunması da qadağalar üzərində deyil, şüurlu seçim üzərində qurulmalıdır. Azərbaycan tarixən dini dözümlülüyün və müxtəlif mədəniyyətlərin yanaşı yaşadığı məkan olub. İslam xalqımızın tarixi-mədəni irsinin ayrılmaz hissəsidir, dünyəvilik isə dövlətçilik modelimizin mühüm prinsipidir. Bunları bir-birinə qarşı qoymaq əvəzinə, uşağın təhsil almaq, inkişaf etmək və gələcəkdə öz seçimini şüurlu şəkildə etmək hüququnu qorumaq əsas götürülməlidir.
Burada ailənin üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Amma ailə bu məsuliyyətlə tək qalmamalıdır. Məktəb, cəmiyyət və dövlət arasında etimada əsaslanan əməkdaşlıq olmalıdır. Təzyiq insanı uzaqlaşdırır, düzgün qurulan dialoq isə düşünməyə vadar edir. Bəzən bir uşağın taleyinə vaxtında göstərilən diqqət bütöv bir gələcəyin istiqamətini dəyişə bilər.
Eyni yanaşma maarifləndirmə və ideoloji işdə də vacibdir. Sadəcə tədbir keçirmək, hesabatda onun adını qeyd etmək artıq kifayət etmir. Əsas sual tədbirin keçirilib-keçirilməməsi deyil, insanda hansı düşüncəni yaratmasıdır. Gənclərin informasiya qəbul etdiyi mühit dəyişibsə, onlarla danışma üsulumuz da dəyişməlidir. Qısa videolar, infoqrafikalar, açıq müzakirələr, real nümunələr və sual-cavab formatları bəzən uzun və formal çıxışlardan daha təsirli ola bilər.
Tarixi də yalnız tarixlər və adlar toplusu kimi təqdim etmək olmaz. Gənc bilməlidir ki, bu dövlət hansı sınaqlardan keçib, müstəqillik hansı qiymətə qorunub, Vətən müharibəsində qazanılan Zəfər hansı tarixi yolun nəticəsidir. Vətənpərvərlik yalnız yüksək səslə deyilən söz deyil. Vətənpərvərlik öz işinə məsuliyyətlə yanaşmaqda, biliyə dəyər verməkdə, dövlətin və cəmiyyətin gələcəyinə biganə qalmamaqda da özünü göstərir.
İnformasiya əsrində həqiqəti qorumağın yolu da dəyişib. Yalan xəbərə emosional münasibət göstərmək əvəzinə faktla cavab vermək lazımdır. İnsanların suallarını cavabsız qoymaq olmaz. Çünki boş qalan informasiya məkanını gec-tez başqa bir fikir doldurur. Etibarlı, operativ və aydın məlumat cəmiyyətlə dövlət arasındakı inamı gücləndirir, manipulyasiya imkanlarını isə zəiflədir.
Azərbaycan bu gün yeni tarixi mərhələdədir. Ərazi bütövlüyü və suverenlik bərpa olunub, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyat yenidən qurulur, iqtisadi imkanlar genişlənir. Ancaq bunların heç biri yolun sonu deyil. Əksinə, qazanılan uğurlar yeni məsuliyyət yaradır. Güclü dövlət yalnız möhkəm sərhədlərlə deyil, sağlam düşüncəli cəmiyyətlə yaşayır.
Ən böyük sərmayə yenə insandır. Yeni yollar, şəhərlər, müəssisələr qurmaq mümkündür. Amma gələcəyi quracaq insanın düşüncəsini, biliyini və mənəvi dayaqlarını formalaşdırmadan həmin inkişafı uzunömürlü etmək çətindir. Buna görə hər bir uşağın təhsili, hər bir gəncin düzgün dünyagörüşünün formalaşması Azərbaycanın sabahına qoyulan sərmayədir.
Bəlkə də bu gün hər birimizin özümüzə verməli olduğumuz sual çox sadədir: biz gələcək nəslə necə bir Azərbaycan buraxmaq istəyirik? Cavab yalnız böyük qərarlarda deyil. O, gündəlik seçimlərimizdə, övladlarımıza verdiyimiz təhsildə, həqiqətə münasibətimizdə, qoruduğumuz dəyərlərdə və cəmiyyət qarşısında hiss etdiyimiz məsuliyyətdədir.
Müstəqillik bizə verilmiş hazır bir miras deyil. O, qorunmalı, möhkəmləndirilməli və hər nəsil tərəfindən yenidən dərk edilməli olan dəyərdir. Güclü dövlət, sağlam cəmiyyət, savadlı və vətənpərvər nəsil isə bu dəyərin gələcəyə aparan ən etibarlı yoludur.
Gülər İsmayılova,
Xəzər rayonu, 156 №li tam orta
ümumtəhsil məktəbinin direktoru
