1993-cü il Azərbaycan üçün yalnız siyasi hakimiyyət dəyişikliyi ilə xarakterizə olunan bir mərhələ deyildi. Həmin dövr müstəqil dövlətin öz siyasi və hüquqi dayaqlarını möhkəmləndirməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. 3 oktyabr 1993-cü ildə keçirilmiş ümumxalq səsverməsi nəticəsində Ulu Öndər Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi bu prosesin mühüm siyasi mərhələlərindən biri oldu. Rəsmi mənbələr həmin dövrü müstəqil dövlət quruculuğu, təhlükəsizlik, iqtisadiyyatın bərpası və beynəlxalq əlaqələrin formalaşdırılması istiqamətlərinin önə çıxdığı mərhələ kimi göstərir.
Siyasi legitimlik dövlət hakimiyyətinin cəmiyyət tərəfindən qəbul edilməsinin mühüm əsaslarından biridir. Seçki yolu ilə formalaşan hakimiyyətin legitimliyi isə yalnız səsvermənin keçirilməsi ilə deyil, sonrakı mərhələdə dövlət institutlarının fəaliyyət qabiliyyəti və hüquqi mexanizmlərin yaradılması ilə möhkəmlənir. 1993-cü ildən sonra Azərbaycanda siyasi idarəçiliklə hüquqi dövlət quruculuğunun paralel inkişaf etdirilməsi bu baxımdan diqqət çəkən prosesdir.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin Prezident seçilməsindən sonra dövlət idarəçiliyinin qarşısında duran əsas məsələlərdən biri vahid siyasi və hüquqi məkanın möhkəmləndirilməsi idi. Dövlət hakimiyyətinin bütün ərazi üzrə səmərəli fəaliyyəti, təhlükəsizlik məsələlərinin həlli və qanunun aliliyinin təmin olunması müstəqilliyin real məzmun qazanması üçün zəruri idi. Rəsmi tarix materiallarında da 1993-cü ildən sonrakı milli inkişaf strategiyasının əsas istiqamətləri sırasında dövlət quruculuğu və təhlükəsizliyin təmin edilməsi xüsusi qeyd olunur.
Bu prosesin hüquqi davamı 1995-ci ildə Konstitusiyanın qəbul edilməsi ilə daha aydın şəkildə ifadə olundu. Konstitusiya Ulu Öndər Heydər Əliyevin sədrliyi ilə fəaliyyət göstərən komissiya tərəfindən hazırlanmış və 12 noyabr 1995-ci ildə referendum yolu ilə qəbul edilmişdir. Sənəd 27 noyabrda qüvvəyə minərək müstəqil dövlətin əsas hüquqi çərçivəsini müəyyənləşdirdi.
Beləliklə, 1993-cü il, 3 oktyabr — Ulu Öndər Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi ilə Azərbaycan tarixinin yeni mərhələsi başlandı. Bu mərhələnin mühüm xüsusiyyətlərindən biri siyasi legitimliyin dövlət institutlarının hüquqi və institusional əsaslarının yaradılması ilə tamamlanması idi. 3 oktyabr hadisəsi bu baxımdan yalnız bir siyasi tarix deyil, müstəqil dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi prosesinin başlanğıc nöqtələrindən biri kimi öyrənilməlidir.
Arif Məmmədov,
YAP Nizami rayon təşkilatının fəalı
