Ümummilli lider Heydər Əliyevin həyat yolu Azərbaycanın XX əsrin ikinci yarısı və XXI əsrin əvvəllərində keçdiyi mürəkkəb tarixi mərhələlərlə sıx bağlıdır. Onun siyasi fəaliyyəti yalnız yüksək dövlət vəzifələri ilə deyil, ağır siyasi sınaqlar zamanı nümayiş etdirdiyi mövqe və cəsarətlə də xarakterizə olunur. 1987-ci ildə SSRİ rəhbərliyinin siyasi xəttinə etiraz olaraq vəzifələrindən istefa verməsi onun siyasi həyatında mühüm dönüşlərdən biri idi. Bir neçə il sonra, 20 Yanvar faciəsinin baş verdiyi günlərdə Heydər Əliyev öz təhlükəsizliyini düşünərək susmadı. 1990-cı il yanvarın 21-də Azərbaycanın Moskvadakı nümayəndəliyində çıxış edərək sovet qoşunlarının Bakıda törətdiyi qanlı hadisəyə kəskin etiraz bildirdi və günahkarların cəzalandırılmasını tələb etdi. Bu bəyanat Azərbaycan xalqının haqq səsinin sovet siyasi mərkəzində səslənməsi baxımından mühüm hadisə idi. Sonrakı dövrdə Heydər Əliyev SSRİ rəhbərliyinin Qarabağ məsələsindəki siyasətinə etiraz olaraq 1991-ci ilin iyulunda Kommunist Partiyasından da ayrıldı. Beləliklə, onun siyasi mövqeyi getdikcə daha açıq şəkildə Azərbaycanın milli maraqları və dövlətçilik düşüncəsi ilə əlaqələndi.
1990-cı ilin iyulunda Azərbaycana qayıdan Heydər Əliyevin qarşısında daha bir ağır sınaq mərhələsi açıldı. O, Naxçıvana gedərək burada siyasi fəaliyyətini davam etdirdi və 1991-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri seçildi. Naxçıvanın mürəkkəb şəraitində dövlətçilik və milli iradə məsələlərini ön plana çıxaran Heydər Əliyev siyasi fəaliyyətini davam etdirərək xalqın müstəqillik arzularının ifadə olunmasına çalışdı. 1992-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis qurultayında sədr seçilməsi onun ölkənin siyasi həyatında yeni mərhələyə daxil olmasını sürətləndirdi. Lakin qarşıda daha ağır hadisələr dayanırdı. 1993-cü ilin may-iyun aylarında Azərbaycanda siyasi böhran kəskinləşmiş, vətəndaş müharibəsi və müstəqilliyin itirilməsi təhlükəsi yaranmışdı. Belə bir vaxtda Heydər Əliyev xalqın çağırışına cavab verərək Bakıya gəldi. Rəsmi mənbələrə görə, ölkənin o dövrdəki rəhbərliyi onu Bakıya dəvət etməyə məcbur olmuşdu. 15 iyun 1993-cü ildə Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçilən Heydər Əliyev qısa müddət sonra prezident səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başladı və oktyabrın 3-də prezident seçildi.
Bu hadisələrin hər biri Heydər Əliyevin həyatında böyük məsuliyyət və siyasi risklərlə müşayiət olunan mərhələlər idi. O, siyasi təzyiqlərin güclü olduğu bir dövrdə xalqının haqqını müdafiə edən mövqe nümayiş etdirmiş, Azərbaycanın ən ağır günlərində ölkəyə qayıtmaqdan və məsuliyyəti üzərinə götürməkdən çəkinməmişdi. Onun 1993–2003-cü illərdə prezident kimi fəaliyyəti dövründə dövlət quruculuğu, təhlükəsizliyin təmin edilməsi, iqtisadiyyatın bərpası və Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərinin inkişafı dövlət siyasətinin əsas istiqamətləri sırasında olmuşdur. Buna görə dahi şəxsiyyət Heydər Əliyevin həyat yolu Azərbaycan tarixində yalnız siyasi hadisələrin ardıcıllığı kimi deyil, mürəkkəb dövrlərdə dövlət və xalq qarşısında məsuliyyət daşımağın, milli maraqları müdafiə etməyin və ağır sınaqlar qarşısında iradə göstərməyin nümunəsi kimi xatırlanır.
Rəna Şükürova,
YAP Xəzər rayon təşkilatının gənc fəalı
