Müasir dünyada kənd təsərrüfatı yalnız iqtisadi fəaliyyət sahəsi deyil, həm də dövlətlərin strateji təhlükəsizliyi, sosial sabitliyi və dayanıqlı inkişafı ilə birbaşa bağlı olan mühüm sektordur. Qlobal iqlim dəyişiklikləri, beynəlxalq bazarlarda qeyri-sabitlik, ərzaq böhranları və geosiyasi risklər kənd təsərrüfatının əhəmiyyətini daha da artırır. Belə bir şəraitdə Azərbaycanın aqrar siyasətində həyata keçirilən islahatlar və qarşıya qoyulan yeni məqsədlər xüsusi aktuallıq daşıyır. Prezident İlham Əliyevin kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədə səsləndirdiyi fikirlər və 2026–2030-cu illəri əhatə edən yeni Dövlət Proqramı ölkənin aqrar inkişafının gələcək istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm strateji sənəd kimi qiymətləndirilə bilər.
Azərbaycan son iyirmi il ərzində kənd təsərrüfatının inkişafı istiqamətində ardıcıl siyasət həyata keçirmişdir. Regional inkişaf proqramları, infrastruktur layihələri, subsidiya mexanizmləri, aqroparkların yaradılması və fermerlərə göstərilən dövlət dəstəyi aqrar sahənin inkişafına mühüm təkan vermişdir. Bu müddət ərzində kənd təsərrüfatının müxtəlif istiqamətləri üzrə mühüm nailiyyətlər əldə olunmuş, bəzi ənənəvi sahələr yenidən dirçəldilmişdir.
Pambıqçılıq, üzümçülük, baramaçılıq, fındıqçılıq və digər sahələrdə həyata keçirilən proqramlar aqrar istehsalın genişlənməsinə və ixrac potensialının artmasına şərait yaratmışdır. Xüsusilə vaxtilə zəifləyən pambıqçılıq sahəsinin yenidən inkişaf etdirilməsi, məhsuldarlığın əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldilməsi kənd təsərrüfatında aparılan islahatların nəticələrini aydın şəkildə göstərir. Eyni zamanda, baramaçılığın və ipəkçiliyin bərpası kənd təsərrüfatı ilə emal sənayesinin əlaqələrinin gücləndirilməsinə xidmət etmişdir.
Bununla belə, kənd təsərrüfatında mövcud olan bəzi problemlər yeni proqramların qəbulunu zəruri etmişdir. Son illərdə müəyyən istiqamətlər üzrə inkişaf tempinin zəifləməsi, bəzi məhsullar üzrə idxaldan asılılığın davam etməsi, məhsuldarlıq göstəricilərinin arzu olunan səviyyəyə çatmaması yeni yanaşmaların tətbiqini tələb edir. Məhz bu səbəbdən hazırlanmış 2026–2030 Dövlət Proqramı kənd təsərrüfatında yeni inkişaf mərhələsinin əsasını təşkil edir.
Yeni proqramın əsas məqsədlərindən biri ölkənin ərzaq təhlükəsizliyinin daha da gücləndirilməsidir. Müasir dövrdə ərzaq təhlükəsizliyi məsələsi yalnız daxili istehsalın artırılması ilə məhdudlaşmır. Bu sahədə iqlim dəyişikliyi, su ehtiyatlarının idarə olunması, logistika imkanları, bazar münasibətləri və texnoloji yeniliklər də mühüm rol oynayır. Buna görə də proqram kənd təsərrüfatının inkişafına kompleks yanaşmanı nəzərdə tutur.
Proqram çərçivəsində torpaqlardan səmərəli istifadə məsələsi xüsusi diqqət mərkəzindədir. Torpaq analizlərinin aparılması, elektron məlumat sistemlərinin yaradılması, rayonlaşma prinsiplərinin təkmilləşdirilməsi və süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi məhsuldarlığın artırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Hər bir torpaq sahəsinin xüsusiyyətlərinə uyğun məhsul seçimi həm fermer gəlirlərinin artmasına, həm də ölkənin ümumi aqrar strategiyasının daha düzgün qurulmasına imkan verəcək.
Su təminatı məsələsi də proqramın əsas prioritet istiqamətlərindən biridir. Azərbaycanda son illər ərzində həyata keçirilən böyük su layihələri kənd təsərrüfatının inkişafında mühüm rol oynamışdır. Yeni proqram çərçivəsində su anbarlarının tikintisi, kanalların yenidən qurulması, müasir suvarma sistemlərinin geniş tətbiqi və azad edilmiş ərazilərin su infrastrukturunun inkişafı nəzərdə tutulur. Bu tədbirlər məhsuldarlığın artırılması və əkin sahələrinin genişləndirilməsi baxımından mühüm nəticələr vəd edir.
Aqrar inkişafın gələcək perspektivlərində innovasiya və rəqəmsallaşma xüsusi yer tutur. Müasir kənd təsərrüfatı texnologiyaları, avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemləri, peyk müşahidələri və süni intellekt həlləri artıq dünya kənd təsərrüfatının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Azərbaycan da bu istiqamətdə qabaqcıl təcrübələrin tətbiqini prioritet hesab edir. Bu, yalnız məhsuldarlığın artmasına deyil, həm də resurslardan daha səmərəli istifadəyə imkan yaradacaq.
Yeni Dövlət Proqramında özəl sektorun rolu da xüsusi vurğulanır. Dövlətin yaratdığı dəstək mexanizmləri ilə yanaşı, sahibkarların və investorların aqrar sektora daha fəal şəkildə cəlb olunması qarşıya qoyulan əsas məqsədlərdən biridir. Yerli və xarici investisiyalar kənd təsərrüfatında yeni istehsal müəssisələrinin yaradılmasına, emal sənayesinin genişlənməsinə və ixrac imkanlarının artmasına mühüm təsir göstərəcək.
Kənd təsərrüfatının gələcəyi həm də kənd yerlərinin inkişafı ilə sıx bağlıdır. Dövlət siyasətində kəndlə şəhər arasındakı fərqlərin azaldılması, regionlarda yüksək həyat şəraitinin yaradılması, insanların doğma torpaqlarında yaşaması və işləməsi mühüm məqsəd kimi müəyyənləşdirilib. Bu baxımdan kənd təsərrüfatının inkişafı yalnız iqtisadi deyil, həm də sosial məzmun daşıyan strateji istiqamət kimi çıxış edir.
Deyə bilərik ki, “Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı” Azərbaycanın aqrar siyasətində yeni mərhələnin başlanğıcı hesab oluna bilər. Bu proqram kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın artırılması, ərzaq təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi, investisiyaların genişləndirilməsi, innovativ texnologiyaların tətbiqi və regionların sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsi məqsədlərinə xidmət edir. Qarşıdakı illərdə proqramın uğurlu icrası Azərbaycanın kənd təsərrüfatını daha rəqabətqabiliyyətli, dayanıqlı və yüksək inkişaf etmiş sektora çevirməyə imkan verəcək.
Vəliyulla Vəli,
Xəzər Rayon İcra Hakimiyyətinin
İctimai-siyasi və humanitar məsələlər sektorunun baş məsləhətçisi
