Müasir dünyada ərzaq təhlükəsizliyi hər bir dövlətin milli təhlükəsizlik strategiyasının mühüm tərkib hissəsinə çevrilmişdir. Dünyada baş verən siyasi gərginliklər, müharibələr, iqtisadi böhranlar, nəqliyyat zəncirlərində yaranan problemlər və iqlim dəyişiklikləri kənd təsərrüfatı sektoruna birbaşa təsir göstərərək ölkələri daha çevik və uzunmüddətli siyasət həyata keçirməyə sövq edir. Azərbaycan da bu qlobal çağırışları nəzərə alaraq kənd təsərrüfatının inkişafını və ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsini dövlət siyasətinin əsas prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirib.
Prezident İlham Əliyevin kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədə səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın aqrar siyasətinin əsas məqsədlərini və gələcək inkişaf istiqamətlərini aydın şəkildə ortaya qoyur. Dövlət başçısı vurğulamışdır ki, kənd təsərrüfatının inkişafı yalnız iqtisadi məsələ deyil, həm də sosial rifah, məşğulluq, regional inkişaf və strateji təhlükəsizlik məsələsidir.
Azərbaycanın kənd təsərrüfatı sahəsində həyata keçirdiyi islahatların əsas məqsədlərindən biri ölkənin ərzaq məhsulları ilə özünü təminetmə səviyyəsinin yüksəldilməsidir. Son illər müxtəlif kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalında ciddi artımlar müşahidə olunmuşdur. Tərəvəz, meyvə, bostan məhsulları, şəkər, yumurta və digər istiqamətlər üzrə ölkənin yüksək təminat göstəricilərinə malik olması həyata keçirilən siyasətin nəticəsidir. Xüsusilə tərəvəz və meyvəçilik sahəsində əldə olunan nəticələr həm daxili bazarın təmin edilməsinə, həm də ixrac potensialının artmasına şərait yaratmışdır.
Lakin bəzi istiqamətlərdə mövcud vəziyyət yeni yanaşmaların vacibliyini göstərir. Xüsusilə buğda istehsalı sahəsində özünütəminetmə göstəricisinin arzuolunan səviyyədə olmaması diqqət mərkəzindədir. Ölkənin buğda idxalından müəyyən dərəcədə asılı olması ərzaq təhlükəsizliyi baxımından strateji məsələ hesab olunur. Buna görə də dövlət siyasətində taxılçılığın inkişafı, məhsuldarlığın artırılması, aqroparkların fəaliyyətinin gücləndirilməsi və müasir texnologiyaların tətbiqi əsas hədəflərdən biri kimi müəyyənləşdirilir.
Kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın yüksəldilməsi üçün torpaqlardan səmərəli istifadə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu istiqamətdə torpaq analizlərinin aparılması, elektron xəritələşdirmə sistemlərinin yaradılması, süni intellekt və peyk texnologiyalarının tətbiqi mühüm rol oynaya bilər. Hər bir torpaq sahəsinin xüsusiyyətlərinə uyğun məhsul seçiminin aparılması həm fermerlərin gəlirlərinin artmasına, həm də ölkənin aqrar siyasətinin daha effektiv qurulmasına xidmət edir.
Ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsində su ehtiyatlarının idarə olunması da mühüm amillərdən biridir. Azərbaycan son illər bu sahədə böyük layihələr həyata keçirmişdir. Taxtakörpü, Şəmkirçay, Göytəpə və digər su anbarlarının tikintisi, kanalların yenidən qurulması, müasir suvarma sistemlərinin tətbiqi kənd təsərrüfatının inkişafına ciddi dəstək olmuşdur. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən yeni su layihələri isə gələcək dövrdə daha geniş əkin sahələrinin su ilə təmin olunmasına imkan yaradacaq.
Kənd təsərrüfatında dövlət dəstəyi mexanizmləri də ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Subsidiyalar, güzəştli kreditlər, yanacaq və gübrə dəstəyi fermerlərin fəaliyyətini stimullaşdıran əsas vasitələrdəndir. Dövlət tərəfindən yaradılmış bu imkanlar kənd təsərrüfatı istehsalçılarının xərclərinin azaldılmasına, məhsuldarlığın artırılmasına və rəqabət qabiliyyətinin gücləndirilməsinə xidmət edir. Bununla yanaşı, subsidiya mexanizmlərinin çevik və bazar tələblərinə uyğun şəkildə yenilənməsi də vacib hesab olunur.
Prezident İlham Əliyevin müşavirədə vurğuladığı məsələlərdən biri də özəl sektorun kənd təsərrüfatının inkişafındakı roludur. Dövlət proqramlarının uğurlu icrası üçün sahibkarların və investorların fəal iştirakı vacibdir. Yerli və xarici investorların kənd təsərrüfatına daha çox sərmayə yatırması yeni istehsal sahələrinin yaranmasına, texnologiyaların yenilənməsinə və aqrar sənaye kompleksinin genişlənməsinə səbəb olacaq.
Müasir dövrdə kənd təsərrüfatı yalnız məhsul istehsalı ilə məhdudlaşmır. Məhsulların saxlanması, emalı, logistikası və ixracı da bu sahənin ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilmişdir. Azərbaycanda son illər yaradılmış soyuducu anbar infrastrukturu məhsulların uzun müddət saxlanılmasına, itkilərin azaldılmasına və bazar imkanlarının genişlənməsinə mühüm töhfə verir. Mövcud tutumun daha da artırılması istiqamətində görüləcək işlər aqrar sektorun dayanıqlı inkişafına əlavə stimul yaradacaq.
Bu səbəbdən, Azərbaycanın kənd təsərrüfatı siyasətinin əsas məqsədi ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, idxaldan asılılığın azaldılması, məhsuldarlığın yüksəldilməsi və aqrar sektorun rəqabət qabiliyyətinin artırılmasıdır. Qarşıdakı illərdə həyata keçiriləcək dövlət proqramları, investisiya layihələri və institusional islahatlar kənd təsərrüfatının daha güclü və dayanıqlı inkişafına zəmin yaradacaq. Bu isə öz növbəsində Azərbaycanın iqtisadi potensialının artmasına, regionların inkişafına və vətəndaşların sosial rifahının yüksəlməsinə mühüm töhfə verəcək.
Cəlal Abdullayev,
Xəzər rayonunun gənc fəalı, Milli Aviasiya Akademiyasınıb 1-ci kurs tələbəsi
